အစိုးရသစ်နဲ့ စိန်ခေါ်မှုများ

 ဤဆောင်းပါးသည် ၂၀၁၅ ခုနှစ် NLD အစိုးရ သစ်တက်လာချိန် ရေးသားခဲ့သောဆောင်းပါးဖြစ်ပါသည်။ ပြန်လည်ဝေမျှလိုက်ပါတယ်။

(အနာဂတ် အစိုးရသစ်အတွက် ဘယ်လို စိန်ခေါ်မှုတွေ ဘယ်လိုဖြေရှင်းစရာတွေ ရှိနိုင်မည်နည်း။ ဤဆောင်းပါးတွင် ရေးသားဖော်ပြထားပါသည်။)
"ဤဆောင်းပါးသည် မျက်မှောက်ကာလ မြန်မာနိုင်ငံ အနေဖြင့် ကြုံတွေနေသော ကိစ္စရပ်များအနက်မှ အစိုးရသစ် အနေဖြင့် မဖြစ်မနေ ကိုင်တွယ် ဖြေရှင်းရမည့် ကိစ္စရပ်များနှင့်စပ်လျဉ်းပြီး ဉာဏ်မီသမျှ ဝေဖန် အကြံပြု ရေးသားထားသော အတွေးအမြင်ဆောင်းပါး တစ်ပုဒ် ဖြစ်ပါတယ်"
(ဤ ဆောင်းပါးတွင် အသုံးပြုထားသော ဓာတ်ပုံများသည် Internet မှ download ရယူထားသော ဓာတ်ပုံများ ကို ရယူအသုံးပြုထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။)

    *နိဒါန်း*
၁၉၉၀ နှစ်များဆီက လုယူခြင်းခံခဲ့ရသော အာဏာတို့သည် လူထုအရေးတော်ပုံမှ ပေါ် ထွက်လာခဲ့သော NLD ထံသို့ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီဖြစ်ပြီး အနှစ်နှစ်အလလ မျှော်လင့်ခဲ့ရ သော ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး အိပ်မက် များ အသစ်တစ်ဖန် မွေးဖွားခဲ့လေပြီ။ မြန်မာတို့ အောင် မြင်မှု လမ်းစသို့ရောက်ခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ အခြေအနေသို့ နေ့ချင်းညချင်း ရောက်ခဲ့ သည် မဟုတ် နှစ်ပေါင်းခြောက်ဆယ်ကျော်ကြာ ခါးသီးမှုများ ဖိနှိပ်မှုများကို ကျော်ဖြတ်ပြီးမှ ရောက်ရှိခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ လူထုခေါင်းဆောင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အပါအဝင် နိုင်ငံရေး သမားများ၊ လူ့အခွင့်အရေး ကာကွယ်စောင့်ရှောက်သူများသည် နှစ်ပေါင်းများစွာ ဖိနှိပ်မှုအောက်တွင် ရုန်းကန်ခဲ့ကြရပြီင်္း ရုန်းကန်နေကြရဆဲ ဖြစ်သည်။
သို့ရာတွင် ယခုလက်ရှိအနေအထားသည် အားလုံးပြေလည်သွားပြီး အခိုင်အမာ ဒီမိုကရေစီ သို့ ရောက်ရှိသည်တော့လည်း မဟုတ်ပါ။ ဒီမိုကရေစီ ခရီးသည် အလုံးစုံ ဖြောင့်ဖြူးသည့် ခရီးလမ်း မဟုတ်ပဲ ကြမ်းတမ်းသည့် ခရီးလမ်းကို ပင်ပန်းကြီးစွာ လျှောက်လှမ်းရင်း တည်ဆောက်ရသည်မျိုးဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် စစ်တပ်မှ ကျောထောက်နောက်ခံပြု ရေးဆွဲအတည်ပြုခဲ့သော ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေဖြင့် အစပြုခဲ့သည်ဖြစ်ရာ ရေးဆွဲသူတို့ စိတ်တိုင်းကျ ရေးဆွဲခဲ့သည် ဖြစ်၍ အလုံးစုံ ဒီမိုကရေစီ ဆန်သော၊ အလုံးစုံ ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှု လျှော့ချထားသော၊ ဖက်ဒရယ်ဆန်သော စနစ်တစ်ခုတော့ မဟုတ်ပါ။ သို့ဖြစ်၍ ပြင်စရာ ပြုစရာ များလှစွာသော အခြေအနေဖြင့် ဒီမိုကရေစီ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးများ စတင်ခဲ့သည်ဖြစ်သည်။
နှစ်ပေါင်းများစွာ ဖိနှိပ်မှု ယန္တရားအောက်တွင် တိုင်းပြည်သည်လည်း အဘက်ဘက်မှ ယိုယွင်းနေသည် ဖြစ်ရာ ပြင်စရာပြုစရာများ ထုနှင့်ထည်နှင့် ရှိနေသည် ဖြစ်သည်။ ယခင် အစိုးရလက်ထက် ဆိုင်ငံ့ထားသော ကိစ္စရပ်များ ဖြေရှင်းနေရဆဲကိစ္စရပ်များ၊ တာဆူနေသည့် ကိစ္စရပ်များက အစိုးရသစ်ကို ဆီးကြိုလျက်ရှိသည်။

(၁) ထင်ရှားသည့် ကိစ္စရပ်များ
ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေး၊ နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ၊ မြစ်ဆုံအပါအဝင် တရုတ်နှင့် လုပ်ဆောင်ဆဲ ဖြစ်သည့် စီမံကိန်းများ ကိစ္စ၊ မပြီးပြတ်သေးသည့် စစ်ဘက်အရပ်ဘက်ဆက်ဆံရေး၊ လယ်ယာမြေ သိမ်းဆည်းမှု ပြဿနာ အစရှိသည့် ကိစ္စများက သိသာထင်ရှားလှသည့် ဖြေရှင်းရန်ရှိနေသည်။ အဆိုပါကိစ္စရပ်များနှင့် ပတ်သက်၍ အစိုးရသစ်အနေဖြင့် မဖြစ်မနေ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်း ရမည့် ကိစ္စများ အဖြစ်ရှိနေသည်။

(၂) နိုင်ငံတကာအကူအညီနှင့် ဖိအားများ
အစိုးရသစ်ကို နိုင်ငံတကာမှ အားပေးထောက်ခံမှုများ၊ ကမ်းလှမ်းလာသည့် အကူအညီများဖြင့် အခွင့်အလမ်း များ ရှိနေသလို တစ်ဖက်မှ ဖိအားများလည်း ရှိနေသည်။ ရခိုင်ပြည်နယ် အရေးကိစ္စနှင့် ပတ်သက်သည့် ကိစ္စရပ်များ အပေါ် နိုင်ငံတကာမှ ဖိအားပေးကောင်း ပေးနိုင်သည်ဖြစ်ရာ အစိုးရသစ်အနေဖြင့် အဆိုပါကိစ္စကို ရှဉ့်လည်းလျှောက်သာ ပျားလည်းစွဲသာ အနေအထားဖြင့် ကိုင်တွယ်နိုင်ရန် စီမံရပေမည်။

(၃)တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး၊ ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေး နှင့် ဖက်ဒရယ် ပြည်ထောင်စု အရေး
**အမျိုးသားဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်၏ အဓိက ကိုင်စွဲထား သော မူဝါဒဖြစ်ပြီး ပါတီခေါင်းဆောင် (သို့) လူထု ခေါင်းဆောင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကိုယ်တိုင် အစဉ်တစ်စိုက် ဝေဖန်ထောက်ပြ ပြောဆိုခဲ့သော ကိစ္စဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်ရာ တရားဥပဒေ စိုးမိုးရေးနှင့် ပတ်သက်ပြီး တရားစီရင်ရေး အပိုင်းကို မည်သို့ဆောင်ရွက်မည်၊ တရားရေးဝန်ထမ်းများနှင့် ရဲတပ်ဖွဲ့ အပေါ် ပြည်သူလူထု၏ ယုံကြည်မှုရှိရေး မည်သို့ဆောင်ရွက်မည်၊ ပြည်သူလူထု အမှန်တကယ် နစ်နာနေသော ကိစ္စများကို တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး ရှုထောင့်ဘက်မှ မည်ကဲ့သို့ ကိုင်တွယ်ဆောင်ရွက်သွားမည် ဟူသော ကိစ္စမှာ စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းလှပါသည်။ အဆိုပါအချက်သည် နိုင်ငံခြား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ ဝင်ရောက်လာရေးနှင့် ပြည်သူလူထု၏ ဘဝလုံခြုံရေးနှင့် ပတ်သက်ဆက်စပ် နေသည်။

** ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေး ကိစ္စသည်လည်း အစိုးရ သစ်အနေဖြင့် အဓိက ရင်ဆိုင်တာဝန်ယူ ဖြေရှင်းရမည့် ကိစ္စရပ်များ အနက်မှ အရေးကြီးသော ကိစ္စတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ အစိုးရသစ် အနေဖြင့် သမ္မတ ဦးသိန်းစိန် ဖော်ဆောင်ခဲ့သော လမ်းကြောင်းဖြင့် ဆက်လက်သွားမည်လား၊

အစိုးရဟောင်း၏ ဆောင်ရွက်ခဲ့သော မပြီးပြတ်သေး သော ကိစ္စရပ်များ ဆောင်ရွက်ချက်များကို အခြေခံပြီး ပို၍ သင့်တော်ကောင်းမွန်သည့် လမ်းကြောင်းဖြင့် ယခင်အစိုးရချဉ်းကပ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သော ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးရေး လမ်းကြောင်းထက် ပိုကောင်း သည့် လမ်းကြောင်းဖြင့် လက်နက်ကိုင် အင်အားစုများ အပါအဝင် တိုင်းရင်းသား အားလုံး ပူးပေါင်းပါဝင်သည့် လမ်းကြောင်းဖြင့် မည်သို့မည်ပုံ ချဉ်းကပ်ဆောင်ရွက်သွားမည် ဆိုသည်မှာလည်း စောင့်ကြည့်ရမည် ကိစ္စ တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။

*** ယင်းမှတစ်ဆင့် တိုင်းရင်းသားအားလုံး လိုလားသည့် ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုစနစ် ကို မည်ကဲ့သို့ ပုံဖော်သွားမည် ဆိုသည့်ကိစ္စကလည်း
မြန်မာအစိုးရသစ်အတွက် စိန်ခေါ်မှု တစ်ရပ်အနေဖြင့် ရှိနေသည်။

ယခုလက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျင့်သုံးနေသည့် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေတွင် ပြည်ထောင်စုစနစ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းသည်ဟုရေးသားထားသော်လည်း လက်တွေ့တွင် ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုများသည့် (သို့တည်းမဟုတ်) ဗဟိုဦးစီး ဆန်စည့် စနစ်မျိုးကို ပုံဖော်ထားသည် ဖြစ်ရာ ဖက်ဒရယ်စနစ်သို့သွားရန် အဟန့်အတားများစွာ ရှိနေသည်။ အချို့သော ပညာရှင်များက အခြေခံ ဥပဒေပါ နောက်ဆက်တွဲ ဇယား ၂ (တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်များက ဥပဒေပြုပိုင်ခွင့်ရှိသော ကိစ္စရပ်များ) သို့ လုပ်ပိုင်ခွင့် အခွင့်အာဏာများ ပိုပေးခြင်းဖြင့် တိုင်းရင်းသား ပြည်နယ်များ အခွင့်အရေးပိုရလာမည်ဟုဆိုသော်လည်း တကယ်တမ်းလက်တွေ့ ဖက်ဒရယ်စနစ်ကို ဖော်ဆောင်ခြင်းသည် ထို့ထက်ပိုပြီး ခက်ခဲနက်နဲမည်ဖြစ်ရာ ပို၍ လက်တွေ့နီးစပ်သည့် လမ်းကြောင်းဆီသို့သွားမည် ဆိုသည်အချက်မှာလည်း အထူးအရေးကြီးသည့် ကိစ္စတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
(၄) အမျိုးသား ပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးနှင့် အကူး အပြောင်းကာလ တရားမျှတမှု


အဆိုပါ ကိစ္စသည်လည်း အရေးပါသည့် ကိစ္စ တစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး မည်သို့သောချဉ်းကပ်မှု လမ်းကြောင်းဖြင့် အမျိုးသားပြန် လည်သင့်မြတ်ရေးနှင့် အကူးအပြောင်းကာလ တရားမျှတရေးအတွက် ဆောင်ရွက်မည် ဆိုသည် မှာ လည်း အဓိကကျသည့် ကိစ္စတစ်ရပ်ဖြစ်ပါသည်။

(၅)နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ လွတ်မြောက်ရေး
သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်လက်ထက်တွင် အခါအားလျော်စွာ နိုင်ငံရေးကြောင့် ထောင်ကျဖိနှိပ်ခံ နေရသော နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများကို တစ်ဖွဲဖွဲ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပေးခဲ့သည့် ဖြစ်ရပ်များရှိခဲ့သည်။ အကျဉ်းသား ဟောင်းများလည်း ရှိနေသေးသည်။ သို့သော်လည်း အခြားတစ်ဖက်တွင် အစိုးရသစ် တက်လာပြီးနောက် အမျိုးမျိုးသော အချက်များဖြင့် တရားစွဲကာ ထောင်ကျခံနေရသော နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ ထိုသူများအား ပြန်လည်လွတ်မြောက်ရန် သမ္မတ၏ အထူးလွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ဖြင့် ပြန်လည် လွတ်မြောက် နိုင်သည်ဖြစ်ရာ အစိုးရသစ်အနေဖြင့် ထိုအခွင့် အာဏာကို အသုံးပြု၍ နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ အားလုံး ပြန်လွတ် မြောက်နိုင်မည်လားဟူသော မျှော်လင့်ချက်များ ရှိနေသည်ဖြစ်ရာ အဆိုပါကိစ္စသည်လည်း အရေးပါ သည့် ကိစ္စတစ်ရပ်အနေဖြင့် ရှိနေပါသည်။ အစိုးရသစ်လက်ထက်တွင် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသား မရှိစေရ ဟူသော ကတိကဝတ်များလည်း ရှိနေသည်ဖြစ်ရာ အဆိုပါကတိကဝတ်များကို အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်မည် ဆိုသည်မှာ ကျွန်တော်တို့ ပြည်သူတစ်ရပ်လုံးမျှော်လင့်သည့် ကိစ္စရပ်ပင်ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ပြင်လွတ်လပ်စွာ ဆန္ဒထုတ်ဖော်ခွင့်နှှင့် ဆက်စပ်နေသည့် ငြိမ်းစုစီ ဟူလူသိများ သည့် ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆန္ဒထုတ်ဖော်ခွင့်နှင့် လွတ်ငြိမ်းခွင့် ဥပဒေကို ပိုပြီး ဒီမိုကရေစီ နည်းလမ်းကျအောင် ပြင်ဆင်မည် ဆိုသည့် ကိစ္စသည်လည်း အရေးကြီးသည်ဟု ယူဆမိပါသည်။

(၆)ကျောင်းသားများ အရေးနှင့် အမျိုးသားပညာရေး ဥပဒေ
နောက်ထပ်အရေးကြီးသည့် ကိစ္စတစ်ရပ်မှာ နိုင်ငံတော်၏ ပညာရေး ကိစ္စ၊ ကျောင်းသားလူငယ်များ၏ အားပေး ထောက်ခံမှု ရရှိရန်လည်း ကြိုးစားရမည် ဖြစ်သည်။ တော်လှန်ရေးကောင်စီလက်ထက်မှ စ၍ အစိုးရ အဆက်ဆက်တို့သည် ကျောင်းသားများအပေါ် သဘောထား တင်းမာမှုများရှိခဲ့ပြီး ဖိနှိပ်ဆက်ဆံမှုများဖြင့် ရှိနေခဲ့သည်။ ကျောင်းသားအရေးနှင့် ပတ်သက်လျှင် တင်းမာသော သဘောထားရှိခဲ့သည်ကို တွေ့ရမည် ဖြစ်သည်။ အခြားတစ်ဘက်မှကြည့်လျှင် မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုသမိုင်း၊ ဒီမိုကရေစီရရှိရေး ကြိုးပမ်းမှု သမိုင်းများတွင် အရေးပါသည့် နေရာမှ ပါဝင်သည် ဖြစ်ရာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂများ၏ အရေးပါမှုကို လျစ်လျူရှုထား၍ မရသကဲ့သို့ ပညာရေးနှင့် ဆက်ဆိုင်နေသော ကျောင်းသားအဖွဲ့အစည်း ဆရာအဖွဲ့အစည်း များအား အလေးထား နေရာပေးမှုများ၊ အားပေးထောက်ခံမှုဖြင့် အားလုံးပူးပေါင်းပါဝင်သည့် အမျိုးသားပညာရေး ဥပဒေတစ်ရပ် ပေါ်လာရေး ကိစ္စကိုလည်း အလေးအနက်ထား စဉ်းစားဆောင်ရွက်ရန် အထူးအရေးကြီး လှပါသည်။

လွှတ်တော်ပြင်ပနိုင်ငံရေး အင်အားစုများ
နောက်ထပ်စဉ်းစားရမည့်ကိစ္စတစ်ရပ်မှာ လွှတ်တော်ပြင်ပနိုင်ငံရေး အင်အားစုများ ကိစ္စဖြစ်သည်။ လက်ရှိ ရွေးကောက်ပွဲ အသစ်တွင် အနိုင်မရရှိခဲ့သော အခြားသော အင်အားစုများလည်း နိုင်ငံရေးတွင် ဆက်လက်လှုပ်ရှားနေသည်ဖြစ်ရာ ပြင်ပနိုင်ငံရေး အင်အားစုများနှင့် လည်းကောင်းမွန်သော ဆက်ဆံရေး တည်ဆောက်ရန်နှင့် ထိုအင်အားစုများ မည်သည့်နေရာမှ မည်သည့်အနေအထားဖြင့် မည်သို့သဘောထား ရပ်တည်ချက်ဖြင့် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ကြမည်ကိုလည်း အလေးထားရမည် ဖြစ်ပါသည်။ အထူးသဖြင့် အမျိုးသားရေး အင်အားစုများကို ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

(၇) စစ်ဘက်-အရပ်ဘက် ဆက်ဆံရေး
အခြေခံဥပဒေအရ နိုင်ငံတော် အာဏာအရပ်ရပ်သည် အစိုးရသစ်တွင် အလုံးစုံရှိနေသည် မဟုတ်ဘဲ တပ်မတော်နှင့် ခွဲဝေယူထားရသည့် သဘောဖြစ်နေသည်ဖြစ်ရာ ကိစ္စရပ်အများစု တွင် တပ်မတော်နှင့် မလွဲမသွေ ညှိနှိုင်းနေရသည့် အနေအထားတွင်ရှိနေဦးမည် ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကိစ္စ၊ လယ်ယာ မြေအရှုပ်အရှင်းကိစ္စ စသည့် ကိစ္စများသည် အကျိုးစီးပွားမျိုးစုံ ပေါင်းစုံနေသည့် အတွက် စစ်ဘက်-အရပ်ဘက် ညှိနှိုင်းရမည့် ကိစ္စရပ်များ ရှိနေဦးမည် ဖြစ်သည်။

(၈) ၂၅ ရာခိုင်နှုန်း တပ်မတော်သားများနှင့် ဥပဒေပြုရေး
အခြားတစ်ဘက် NLD ကိုယ်စားလှယ် အများစု အနိုင်ရထားသည့် ဥပဒေပြုလွှတ်တော်ပိုင်းကို ကြည့်မည်ဆိုပါက NLD တပ်မတော်သား နှစ်ဆယ့်ငါးရာခိုင်နှုန်း၊ တိုင်းရင်းသားလူနည်းစုများ ပါဝင်သည် ဖြစ်ရာ NLD ၏ အဓိက အတိုက်အခံသည် တပ်မတော်သား အင်အားစုများဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ သဘောထားသည် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ သဘောထားနှင့် တစ်ထပ်တည်းကျနေမည်ဖြစ်ရာ အချို့သော ဥပဒေပြုရေး ကိစ္စ၊ အဆိုပြုချက်များ တင်သွင်းသည့် ကိစ္စ၊ မေးခွန်းများ မေးမြန်းသည့် ကိစ္စများတွင် ယခုထက်ပို၍ ပွတ်တိုက်မှုများ ရှိလာနိုင် သောကြောင့် အပြန်အလှန် သဘောထားကြီးမှု ဖြင့် ရှေ့ဆက်သွားမှသာ အဆင်ပြေနိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။ အဆိုပါ ပွတ်တိုက်မှုများကို အကောင်းဆုံး လျှော့ချနိုင်သည့် နည်းလမ်းတစ်ရပ်မှာ လွှတ်တော် အရပ်ရပ်မှ ဖွဲ့စည်းသော ကော်မတီများ အမှန်တကယ် အလုပ်လုပ်ဖို့ ဖြစ်ပါသည်။ လွှတ်တော် ဆွေးနွေးပွဲများ မတိုင်မီ အကြို ညှိနှိုင်းမှုများ ဆွေးနွေးမှုများကလည်း အရေးပါသည့် နေရာမှ ပါဝင်နေသည် ဖြစ်ရာ ဥပဒေပြု ကိုယ်စားလှယ်များ အနေဖြင့် အထူးအလေးအနက်ထား စဉ်းစားရမည့် ကိစ္စဖြစ်သည်။

(၉) ပြည်သူလူထု၏ မျှော်လင့်ချက်များကို ဖြည့်ဆည်း ရေးနှင့် သဟဇာတ ဖြစ်စေခြင်း
အခြားတစ်ဘက်တွင်လည်း အသစ်ဖြစ်ပေါ်လာသော ဥပဒေပြုလွှတ်တော်သစ် အစိုးရသစ်တို့ အပေါ် ပြည်သူလူထု၏ မျှော်လင့်ချက်ကလည်း ကြီးမားလှသည်ဖြစ်ရာ အစိုးရသစ်၏ မူဝါဒရေးရာ ကိစ္စရပ်များ၊ တိုင်းရေး ပြည်ရာနှင့် ယှဉ်သည့် အရေးကြီးဆုံးဖြတ်ချက်များ ချမှတ်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ ပြည်သူ့ရေးရာ ဝန်ဆောင်မှု များပေးရာတွင်လည်းကောင်း ပြည်သူလူထု စိတ်မပျက်စေရန်သည် အထူး အရေးကြီးပြန်သည်။ တပ်မတော်၏ အရေးပါမှုသည် လက်ရှိ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေအရ အရေးကြီးသည်မှန်သော်လည်း ပြည်သူဆန္ဒနှင့် ယှဉ်လာလျှင် မည်သူ့ကို မည်သို့သော နည်းဗျူဟာများဖြင့် မည်သို့မည်ပုံ ဦးစားပေး ဆောင်ရွက်မည်နည်း ဟူသော ကိစ္စသည် အဓိက စိန်ခေါ်ချက် ဖြစ်လာမည် ဖြစ်ရာ အဆိုပါ ကိစ္စသည် အလွန်စိတ်ဝင်စားဖွယ် ကောင်းလှပါသည်။

(၁၀) ဝန်ထမ်းယန္တရားနှင့် လာဘ်ပေးလာဘ်ယူ မှု ပပျောက်ရေး
လာဘ်ပေးလာဘ်ယူ ကိစ္စအပေါ် မည်ကဲ့သို့ အဖြေရှာမည်ဆိုသည်မှာလည်း အထူးစိတ်ဝင်စားဖွယ် ကိစ္စဖြစ်နေပြီး ပြတ်သားစွာဆောင်ရွက်ရန် လိုအပ်လာပြန်သည်။ ဆယ်စုနှစ်ချီ အမြစ်တွယ်လာသည့် အကျင့်ပျက်ခြစားမှု ဖြင့်လှိုက်စားနေသည့် ဝန်ထမ်း ယန္တရားကို မည်သို့ကိုင်တွယ်မည်ဆိုသည့် ကိစ္စသည် လည်း ကောင်း ယင်းနှင့်ဆက်စပ်၍ သုံသိန်း အထက်မဟုတ်လျှင်ယူခွင့်ရှိသည့် ဟူသည့်အချက်များပါဝင်နေသည့် နည်းလမ်းမကျသည့် လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှု တိုက်ဖျက်ရေး ဥပဒေကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရမည် ဖြစ်သည်။

(၁၁) နိုင်ငံတော်၏ အမျိုးသားအဆင့် စီမံကိန်းများ
မြန်မာနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်ရေးရပြီး နောက်ပိုင်းကာလသို့ ကြည့်မည်ဆိုပါက နိုင်ငံတော် တည်ဆောက် ရေးအတွက် ပြည်တော်သာ စီမံကိန်း၊ မြန်မာဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီမှ ချမှတ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သော မအောင်မြင် သည့် နှစ်ရှည်စီမံကိန်းများ ချမှတ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်ကို တွေ့ရမည် ဖြစ်သည်။ မည်သို့ပင်ဆိုစေကာ မူ အဘက်ဘက်က ချွတ်ခြုံကျနေသော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံကို ပြန်လည်ဦးမော့လာစေရန် ကြိုးပမ်းမည်ဆိုပါက နိုင်ငံတော်မှ ဦးဆောင်သည့် နိုင်ငံတော် စီမံကိန်းများကိုလည်း ချမှတ်အကောင်အထည် ဖော်ရမည် ဖြစ်ရာ ယခင်က မအောင်မြင်သော အတွေ့အကြုံများကို သင်ခန်းစာယူပြီး ဘက်စုံ လွှမ်းခြုံပြီး ထိရောက်သည့် နှစ်ရှည် စီမံကိန်း တစ်ခု ချမှတ်ရန်လည်း အရေးကြီးပါသည်။

(၁၂) တိုင်းရင်းသားရေးရာ
နောက်ထပ်စဉ်းစားရမည့် ကိစ္စတစ်ရပ်မှာ လူနည်းစု တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ အရေးဖြစ်ပါသည်။ လက်ရှိ သမ္မတသစ်မှ ၎င်းဖွဲ့စည်းမည့် အစိုးရသစ်တွင် တိုင်းရင်းသားရေးရာ ဝန်ကြီးဋ္ဌာနကို ထည့်သွင်းဖွဲ့စည်းထားသည့် အတွက် အစိုးရသစ်၏ တိုင်းရင်းသားများအတွက် အလေးအနက်ထားကြောင်း ပြသသည့် ခြေလှမ်းတစ်ရပ် ပင်ဖြစ်သည်။ တိုင်းရင်းသားများ၏ အရေးနှင့် ပတ်သက်၍ ထည့်သွင်းစဉ်းစားရာတွင် တိုင်းရင်းသားများ၏ စာပေ၊ ဘာသာစကား၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ ဓလေ့ထုံးစံများကို မည်သို့ အလေးအနက်ထား အရေးပေးဆောင်ရွက်မည်၊ တိုင်းရင်းသားများ၏ အခွင့်အရေးနှင့် ရပိုင်ခွင့်များကို ကာကွယ်မြှင့်တင်ပေးရမည့် တာဝန်သည်လည်း အရေးကြီးသည့် နေရာမှ ပါဝင်ပါသည်။

(၁၃) သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ကာကွယ်တားဆီးရေး အစီအမံများ
သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ကာကွယ်တားဆီးရေးအတွက် မဟာဗျူဟာမြောက်ရေးဆွဲစီမံပြီး မည်သို့ ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုများ ပြုလုပ်မည်ဆိုသည့် ကိစ္စကလည်း စိတ်ဝင်စားဖွယ် ကောင်းလှပါသည်။

(၁၄) စစ်မှန်သော အပြန်အလှန် ထိန်းကျောင်းမှု
နောက်ထပ်အရေးကြီးသည့် ကိစ္စမှာ ဥပဒေပြုရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေး မှန်ကန်သော အပြန်အလှန် ထိန်း ကျောင်းမှုပင်ဖြစ်သည်။ ပါတီတစ်ခုတည်းမှ ဆင်းသက်လာသည်မှန်သော်လည်း အသီးသီး တာဝန်ထမ်းဆောင် ကြသည့်အခါ ထိန်းကျောင်းမှု ပုံစံမှ အားပြိုင်မှု ပုံစံသို့ ပြောင်းလဲလာတတ်သည့် အတွေ့ အကြုံများကို သင်ခန်းစာယူ၍ မှန်ကန်သော သဟဇာတဖြစ်သည့် အပြန်အလှန်ထိန်းကျောင်းမှုပုံစံဖြင့် ရှေ့ဆက်ဆောင်ရွက် ကြမည်ကို ကြိုတင်ညှိနှိုင်း ပြင်ဆင်သင့်ပါသည်။

(၁၅) ကောင်းမွန်သော အုပ်ချုပ်ရေး
ကောင်းမွန်သော အုပ်ချုပ်ရေး ရှုထောင့်မှကြည့်ပါက တာဝန်ခံမှု၊ ပွင့်လင်းမြင်သာမှု၊ စွမ်းဆောင်ရည်ရှိမှု ဟူသည့် အင်္ဂါလက္ခဏာရပ်သုံးရပ်သည် အဓိက ကျသည်ဖြစ်ပါသည်။ လက်ရှိတွင် အစိုးရသစ်အနေဖြင့် အုပ်ချုပ်ရေး နှင့်ဆိုင်သည့် ဝန်ကြီးဋ္ဌာနများကို ယခင်ထက်ကျစ်ကျစ်လစ်လစ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းမည်ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် အစိုးရဝန်ကြီးဋ္ဌာနများ လျှော့ချခြင်း သပ်သပ်ဖြင့် ကောင်းမွန်သော အုပ်ချုပ်ရေး၊ သန့်ရှင်းသော အစိုးရ တစ်ရပ်မဖြစ်နိုင်ပါ၊ အုပ်ချုပ်သူ အကြီးအကဲများ၊ ပြည်ထောင်စု ဝန်ကြီးများ သာမက အုပ်ချုပ်ရေး ပြည်သူ့ဝန်ထမ်းများ၏ အကျင့်စာရိတ္တပိုင်း၊ လုပ်ငန်းစွမ်းဆောင်ရည်ပိုင်းများ တိုးတက်ကောင်းမွန်ရေး အတွက် မှန်ကန်မျှတသော ဆုပေး ဒဏ်ပေးစနစ်၊ ပညာပေးခြင်း၊ ဒီမိုကရေစီ နည်းကျ ကျင့်ကြံဆောင်ရွက်တတ်သည့် ပြည်သူ့ဝန်ထမ်းများ ဖြစ်စေရေး သည်လည်း အရေးကြီးပြန်ပါသည်။ အစိုးရသစ်အနေဖြင့် စွမ်းဆောင်ရည်ရှိပြီး ပွင့်လင်းမြင်သာမှုရှိရှိ တာဝန်ခံမှု တာဝန်ယူမှု အပြည့်ဖြင့် စွမ်းဆောင်နိုင်ရေးအတွက် အချင်းချင်း ပူးပေါင်းဆောင် ရွက်မှုသည်လည်း အရေးကြီးပါသည်။

(၁၆) အဓိကရုဏ်းများ စီမံခန့်ခွဲခြင်း
မြန်မာနိုင်ငံတွင် အခါအားလျော်စွာ ကြုံတွေ့ရသော စိန်ခေါ်မှုမှာ လူမျိုးရေး အခြေပြု အဓိကရုဏ်း ဖြစ်သည်။ 2014 ခုနှစ်တွင် လူမျိုးရေး အဓိကရုဏ်းများ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ရသည်။ အလားတူ အဓိကရုဏ်းများ ကို မည်ကဲ့သို့ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းမည်၊ အမုန်းတရား ဖြန့်ဝေမှုများကို မည်ကဲ့သို့ တားဆီးဆောင်ရွက်မည် ဆိုသည်များကို စနစ်တကျ စီမံဆောင်ရွက်ရန်လည်း လိုအပ်မည်ဖြစ်ပြီး မတူညီမှုများ အကြား သဟဇာတ ဖြစ်စေရန်အတွက် နည်းဗျူဟာများ၊ အစီအစဉ်များ ချမှတ်ဆောင်ရွက်န် လိုအပ်မည် ဖြစ်ပါသည်။

(၁၇)မူးယစ်ဆေးဝါးပြဿနာ
မြန်မာနိုင်ငံသည် မူးယစ်ဆေးဝါး စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှုနှင့် နာမည်ကြီးသော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ပုံရိပ်ဆိုးကို မည်ကဲ့သို့ စီမံဆောင်ရွက်မည် ဆိုသည်မှာ အရေးကြီးသည့် စိန်ခေါ်မှု တစ်ရပ်အနေဖြင့် ရှိနေပြီး ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဆက်စပ်နေသည်။

(၁၈) စီးပွားရေး၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် ငွေကြေးကဏ္ဍ
ထို့ပြင်တိုင်းပြည်၏ စီးပွားရေး မူဝါဒ၊ ဘဏာရေး မူဝါဒ၊ ငွေကြေးမူဝါဒတို့နှင့် ပတ်သက်ပြီး မည်သို့ စဉ်ဆက်မပြတ် ကောင်းမွန်နေအောင် လုပ်ဆောင်မည်၊ မြန်မာကျပ်ငွေကို မည်သို့သော စိတ်ချရသော နှုန်းထားဖြစ်စေရန်၊ ငွေကြေးတည်ငြိမ်မှုရှိစေရန် မည်သို့သော မူဝါဒမျိုးဖြင့် ဆောင်ရွက်မည်ဆိုသည်ကိုလည်း စဉ်းစားကြရမည် ဖြစ်သည်။ ပြောင်းလဲ ပြုပြင်လိုက်သော (သို့မဟုတ်) လုပ်ဆောင်လိုက်သော မူဝါဒဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုသည် စီးပွားရေး အကြပ်အတည်များဆီသို့ ဦးတည်သွားစေမည်လား (သို့တည်းမဟုတ်) ပိုပြီး လုပ်သာကိုင်သာ ရှိသော အနေအထားမျိုးဖြစ်စေမည်လား ဆိုသည်ကို ချင့်ချိန်စဉ်းစားဆောင်ရွက်သင့်သည် ဟုယူဆမိပါသည်။ ယင်းနှင့်ဆက်စပ်ပြီး ဗဟိုဘဏ်၏ အခန်းကဏ ကိုမည်သို့ထားရှိမည်နည်း၊ ယခင်ကထက်ပို၍ လွတ်လပ်ခွင့်ပေးမည်လား မည်သို့စီမံမည်နည်း နှင့် ဗဟိုဘဏ် ဥက္ကဋ္ဌ မည်သူဖြစ်လာပြီး ငွေကြေးမူဝါဒကို မည်သည့်ပုံစံဖြင့် အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက် မည်နည်း အစရှိသည့် ကိစ္စများက လည်း စိတ်ဝင်စားဖွယ် ကောင်းပြီး အထူးအရေးပါသည့် ကိစ္စတစ်ရပ်ပင်ဖြစ်ပါသည်။

    **နိဂုံး** အားလုံးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဖြင့်သာ

မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ပြင်စရာ ပြုစရာ လိုအပ်ချက်များစွာ ရှိနေပြီး အဆိုပါကိစ္စများကို တာဝန်ယူဆောင်ရွက်မည့် အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်းအနေဖြင့် ဖြေရှင်းဆောင်ရွက်မှုများဆောင်ရွက်ရာ တွင် အခက်အခဲများနှင့် စိန်ခေါ်မှုများစွာ ရှိနေပါသည်။ တစ်ဖန် မြန်မာနိုင်ငံသည် အသွင်ကူးပြောင်းစ ဒီမိုကရေစီ နိုင်ငံတစ်ခုအဖြစ်သာ ရှိနေပြီး ဒီမိုကရေစီ သက်တမ်းရင့်နိုင်ငံတစ်ခုလည်း မဟုတ်သေးပါ။ တပ်မတော်၏ အခန်းကဏ္ဍ ကလည်း ရှိနေသေးသည် ဖြစ်သည်။ ထို့အတွက် ပြည်သူလူထုအနေဖြင့်လည်း ထိုသို့သော အခြေအနေကို နားလည်ပေးနိုင်ရန်လိုအပ်ပြီ စိတ်ရှည်ဖို့လည်း လိုအပ်ပါသည်။ ယခုတက်လာမည့် လူထုအစိုးရသစ်အတွက် ကဏအသီးသီးသည် စိန်ခေါ်မှုများ၊ အခက်အခဲများ ရှိနေသည်ဖြစ်ရာ ပြည်သူလူထု အနေဖြင့်လည်း အကြပ်ရိုက်စေသည့် လမ်းကြောင့်သို့ ဦးတည်ခြင်း မပြုဘဲ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သည့်လမ်းကြောင်း၊ ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးသည့် လမ်းကြောင့်ဖြင့် ချဉ်းကပ်ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့် ပိုကောင်းပြီး အားလုံးပါဝင်ဆောင်ရွက်သည့် ဒီမိုကရေစီ အကူးအပြောင်းဖြစ်စေရန် ဆက်လက်ဝန်းရံသင့်ပါ ကြောင်း ယူဆမိပါသည်။ ထိုသို့ဆောင်ရွက်ရာတွင် လွတ်လပ်သော အရပ်ဖက် အဖွဲ့ အစည်းများ၊ ပညာရှင်များနှင့် မီဒီယာများ၏ အခန်းကဏသည် အရေးပါသည့် နေရာမှ ပါဝင်နေပါကြောင်း တင်ပြရင်း ပြည်သူတစ်ဦး၏ ရှုမြင်သုံးသပ်ချက်များကို ရေးသားဖော်ပြလိုက်ရပါသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ မှန်ကန်သည့် အယူအဆတစ်ရပ်မှာ အရပ်သားအစိုးရနှင့် အာဏာရှင် အစိုးရသည် တွေးခေါ်ယူဆပုံ၊ ရှုမြင်သုံးသပ်ပုံ၊ ပြဿနာရပ်များကို ချဉ်းကပ်ဖြေရှင်းသည့် ပုံစံမတူညီဘဲ လူထုအစိုးရဖြစ်သည့် အတွက် ပြည်သူ့ဆန္ဒနှင့် အလှမ်းဝေးသည့် ပြည်သူ့ဆန္ဒနှင့် မကိုက်ညီသည့် အချက်များကို ဆောင်ခြင်း ပြုမည်မဟုတ်ဟူသည့် အချက်ပင်ဖြစ်ပါသည်။ တပ်မတော်အနေဖြင့်လည်း အမှန်တကယ် ဖွံ့ဖြိုးတိုး တက်မှု နှင့် ဒီမိုကရေစီစနစ်ကို ဖော်ဆောင်နိုင်ရန် စိတ်ရင်းစေတနာ မှန်ကန်စွာဖြင့် အရပ်သားအစိုးရနှင့် လက်တွဲပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် လိုအပ်မည် ဖြစ်ပါသည်။

အားလုံးပါဝင်ဆောင်ရွက်မှုဖြင့် အောင်မြင်သော အပြောင်းအလဲ ဖြစ်စေရန် ဆန္ဒပြုရင်း ရေးသားတင်ပြ အပ်ပါသည်။
လေးစားစွာဖြင့် အောင်နိုင်မော် ၂၀၊ ၃၊ ၂၀၁၆
(ဤ ဆောင်းပါးတွင် အသုံးပြုထားသော ဓာတ်ပုံများသည် Internet မှ download ရယူထားသော ဓာတ်ပုံများကို ရယူအသုံးပြုထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။)

https://cdn.cfr.org/sites/default/files/styles/full_width_xl/public/image/2017/07/RTX37CQ0_0.jpg?h=f1a0fcef

အစိုးရသစ္အတြက္ စိန္ေခၚမႈမ်ား (ႏိုင္ေမာ္)

(အနာဂတ္ အစိုးရသစ္အတြက္ ဘယ္လို စိန္ေခၚမႈေတြ ဘယ္လိုေျဖရွင္းစရာေတြ ရွိႏိုင္မည္နည္း။ ဤေဆာင္းပါးတြင္ ေရးသားေဖာ္ျပထားပါသည္။)

"ဤေဆာင္းပါးသည္ မ်က္ေမွာက္ကာလ ျမန္မာႏိုင္ငံ အေနျဖင့္ ႀကံဳေတြေနေသာ ကိစၥရပ္မ်ားအနက္မွ အစိုးရသစ္ အေနျဖင့္ မျဖစ္မေန ကိုင္တြယ္ ေျဖရွင္းရမည့္ ကိစၥရပ္မ်ားႏွင့္စပ္လ်ဥ္းၿပီး ဥာဏ္မီသမွ် ေဝဖန္ အႀကံျပဳ ေရးသားထားေသာ အေတြးအျမင္ေဆာင္းပါး တစ္ပုဒ္ ျဖစ္ပါတယ္"

(ဤ ေဆာင္းပါးတြင္ အသံုးျပဳထားေသာ ဓာတ္ပံုမ်ားသည္ Internet မွ download ရယူထားေသာ ဓာတ္ပံုမ်ား ကို ရယူအသံုးျပဳထားျခင္း ျဖစ္ပါသည္။)

*နိဒါန္း*

၁၉၉၀ ႏွစ္မ်ားဆီက လုယူျခင္းခံခဲ့ရေသာ အာဏာတို႔သည္ လူထုအေရးေတာ္ပံုမွ ေပၚ ထြက္လာခဲ့ေသာ NLD ထံသို႔ေရာက္ရွိလာခဲ့ၿပီျဖစ္ၿပီး အႏွစ္ႏွစ္အလလ ေမွ်ာ္လင့္ခဲ့ရ ေသာ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး အိပ္မက္ မ်ား အသစ္တစ္ဖန္ ေမြးဖြားခဲ့ေလၿပီ။ ျမန္မာတို႔ ေအာင္ ျမင္မႈ လမ္းစသို႔ေရာက္ခဲ့ၿပီ ျဖစ္သည္။ အဆိုပါ အေျခအေနသို႔ ေန႔ခ်င္းညခ်င္း ေရာက္ခဲ့ သည္ မဟုတ္ ႏွစ္ေပါင္းေျခာက္ဆယ္ေက်ာ္ၾကာ ခါးသီးမႈမ်ား ဖိႏွိပ္မႈမ်ားကို ေက်ာ္ျဖတ္ၿပီးမွ ေရာက္ရွိခဲ့ၾကျခင္း ျဖစ္သည္။ လူထုေခါင္းေဆာင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ အပါအဝင္ ႏိုင္ငံေရး သမားမ်ား၊ လူ႕အခြင့္အေရး ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္သူမ်ားသည္ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ဖိႏွိပ္မႈေအာက္တြင္ ရုန္းကန္ခဲ့ၾကရၿပီၤး ရုန္းကန္ေနၾကရဆဲ ျဖစ္သည္။

သို႔ရာတြင္ ယခုလက္ရွိအေနအထားသည္ အားလံုးေျပလည္သြားၿပီး အခိုင္အမာ ဒီမိုကေရစီ သို႔ ေရာက္ရွိသည္ေတာ့လည္း မဟုတ္ပါ။ ဒီမိုကေရစီ ခရီးသည္ အလံုးစံု ေျဖာင့္ျဖဴးသည့္ ခရီးလမ္း မဟုတ္ပဲ ႀကမ္းတမ္းသည့္ ခရီးလမ္းကို ပင္ပန္းႀကီးစြာ ေလွ်ာက္လွမ္းရင္း တည္ေဆာက္ရသည္မ်ိဳးျဖစ္သည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံသည္ စစ္တပ္မွ ေက်ာေထာက္ေနာက္ခံျပဳ ေရးဆြဲအတည္ျပဳခဲ့ေသာ ဖြဲ႕စည္းပံု အေျခခံ ဥပေဒျဖင့္ အစျပဳခဲ့သည္ျဖစ္ရာ ေရးဆြဲသူတို႔ စိတ္တိုင္းက် ေရးဆြဲခဲ့သည္ ျဖစ္၍ အလံုးစံု ဒီမိုကေရစီ ဆန္ေသာ၊ အလံုးစံု ဗဟိုခ်ဳပ္ကိုင္မႈ ေလွ်ာ့ခ်ထားေသာ၊ ဖက္ဒရယ္ဆန္ေသာ စနစ္တစ္ခုေတာ့ မဟုတ္ပါ။ သို႔ျဖစ္၍ ျပင္စရာ ျပဳစရာ မ်ားလွစြာေသာ အေျခအေနျဖင့္ ဒီမိုကေရစီ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးမ်ား စတင္ခဲ့သည္ျဖစ္သည္။

ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ဖိႏွိပ္မႈ ယႏၱရားေအာက္တြင္ တိုင္းျပည္သည္လည္း အဘက္ဘက္မွ ယိုယြင္းေနသည္ ျဖစ္ရာ ျပင္စရာျပဳစရာမ်ား ထုႏွင့္ထည္ႏွင့္ ရွိေနသည္ ျဖစ္သည္။ ယခင္ အစိုးရလက္ထက္ ဆိုင္ငံ့ထားေသာ ကိစၥရပ္မ်ား ေျဖရွင္းေနရဆဲကိစၥရပ္မ်ား၊ တာဆူေနသည့္ ကိစၥရပ္မ်ားက အစိုးရသစ္ကို ဆီးႀကိဳလ်က္ရွိသည္။

(၁) ထင္ရွားသည့္ ကိစၥရပ္မ်ား

ျပည္တြင္းၿငိမ္းခ်မ္းေရး၊ ႏိုင္ငံေရး အက်ဥ္းသားမ်ား၊ ျမစ္ဆံုအပါအဝင္ တရုတ္ႏွင့္ လုပ္ေဆာင္ဆဲ ျဖစ္သည့္ စီမံကိန္းမ်ား ကိစၥ၊ မၿပီးျပတ္ေသးသည့္ စစ္ဘက္အရပ္ဘက္ဆက္ဆံေရး၊ လယ္ယာေျမ သိမ္းဆည္းမႈ ျပႆနာ အစရွိသည့္ ကိစၥမ်ားက သိသာထင္ရွားလွသည့္ ေျဖရွင္းရန္ရွိေနသည္။ အဆိုပါကိစၥရပ္မ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ အစိုးရသစ္အေနျဖင့္ မျဖစ္မေန ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္း ရမည့္ ကိစၥမ်ား အျဖစ္ရွိေနသည္။

(၂) ႏိုင္ငံတကာအကူအညီႏွင့္ ဖိအားမ်ား

အစိုးရသစ္ကို ႏိုင္ငံတကာမွ အားေပးေထာက္ခံမႈမ်ား၊ ကမ္းလွမ္းလာသည့္ အကူအညီမ်ားျဖင့္ အခြင့္အလမ္း မ်ား ရွိေနသလို တစ္ဖက္မွ ဖိအားမ်ားလည္း ရွိေနသည္။ ရခိုင္ျပည္နယ္ အေရးကိစၥႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ ကိစၥရပ္မ်ား အေပၚ ႏိုင္ငံတကာမွ ဖိအားေပးေကာင္း ေပးႏိုင္သည္ျဖစ္ရာ အစိုးရသစ္အေနျဖင့္ အဆိုပါကိစၥကို ရွဥ့္လည္းေလွ်ာက္သာ ပ်ားလည္းစြဲသာ အေနအထားျဖင့္ ကိုင္တြယ္ႏိုင္ရန္ စီမံရေပမည္။

(၃)တရားဥပေဒစိုးမိုးေရး၊ ျပည္တြင္းၿငိမ္းခ်မ္းေရး ႏွင့္ ဖက္ဒရယ္ ျပည္ေထာင္စု အေရး

**အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီ အဖြဲ႕ခ်ဳပ္၏ အဓိက ကိုင္စြဲထား ေသာ မူဝါဒျဖစ္ၿပီး ပါတီေခါင္းေဆာင္ (သို႔) လူထု ေခါင္းေဆာင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကိုယ္တိုင္ အစဥ္တစ္စိုက္ ေဝဖန္ေထာက္ျပ ေျပာဆိုခဲ့ေသာ ကိစၥျဖစ္သည္။ သို႔ျဖစ္ရာ တရားဥပေဒ စိုးမိုးေရးႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး တရားစီရင္ေရး အပိုင္းကို မည္သို႔ေဆာင္ရြက္မည္၊ တရားေရးဝန္ထမ္းမ်ားႏွင့္ ရဲတပ္ဖြဲ႕ အေပၚ ျပည္သူလူထု၏ ယံုၾကည္မႈရွိေရး မည္သို႔ေဆာင္ရြက္မည္၊ ျပည္သူလူထု အမွန္တကယ္ နစ္နာေနေသာ ကိစၥမ်ားကို တရားဥပေဒစိုးမိုးေရး ရႈေထာင့္ဘက္မွ မည္ကဲ့သို႔ ကိုင္တြယ္ေဆာင္ရြက္သြားမည္ ဟူေသာ ကိစၥမွာ စိတ္ဝင္စားဖြယ္ေကာင္းလွပါသည္။ အဆိုပါအခ်က္သည္ ႏိုင္ငံျခား ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈမ်ား ဝင္ေရာက္လာေရးႏွင့္ ျပည္သူလူထု၏ ဘဝလံုၿခံဳေရးႏွင့္ ပတ္သက္ဆက္စပ္ ေနသည္။

** ျပည္တြင္းၿငိမ္းခ်မ္းေရး ကိစၥသည္လည္း အစိုးရ သစ္အေနျဖင့္ အဓိက ရင္ဆိုင္တာဝန္ယူ ေျဖရွင္းရမည့္ ကိစၥရပ္မ်ား အနက္မွ အေရးႀကီးေသာ ကိစၥတစ္ရပ္ျဖစ္သည္။ အစိုးရသစ္ အေနျဖင့္ သမၼတ ဦးသိန္းစိန္ ေဖာ္ေဆာင္ခဲ့ေသာ လမ္းေၾကာင္းျဖင့္ ဆက္လက္သြားမည္လား၊

အစိုးရေဟာင္း၏ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ေသာ မၿပီးျပတ္ေသး ေသာ ကိစၥရပ္မ်ား ေဆာင္ရြက္ခ်က္မ်ားကို အေျခခံၿပီး ပို၍ သင့္ေတာ္ေကာင္းမြန္သည့္ လမ္းေၾကာင္းျဖင့္ ယခင္အစိုးရခ်ဥ္းကပ္ေဆာင္ရြက္ခဲ့ေသာ ညွိႏႈိင္းေဆြးေႏြးေရး လမ္းေၾကာင္းထက္ ပိုေကာင္း သည့္ လမ္းေၾကာင္းျဖင့္ လက္နက္ကိုင္ အင္အားစုမ်ား အပါအဝင္ တိုင္းရင္းသား အားလံုး ပူးေပါင္းပါဝင္သည့္ လမ္းေၾကာင္းျဖင့္ မည္သို႔မည္ပံု ခ်ဥ္းကပ္ေဆာင္ရြက္သြားမည္ ဆိုသည္မွာလည္း ေစာင့္ၾကည့္ရမည္ ကိစၥ တစ္ရပ္ျဖစ္သည္။

*** ယင္းမွတစ္ဆင့္ တိုင္းရင္းသားအားလံုး လိုလားသည့္ ဖက္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စုစနစ္ ကို မည္ကဲ့သို႔ ပံုေဖာ္သြားမည္ ဆိုသည့္ကိစၥကလည္း

ျမန္မာအစိုးရသစ္အတြက္ စိန္ေခၚမႈ တစ္ရပ္အေနျဖင့္ ရွိေနသည္။

ယခုလက္ရွိ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ က်င့္သံုးေနသည့္ ဖြဲ႕စည္းပံု အေျခခံ ဥပေဒတြင္ ျပည္ေထာင္စုစနစ္ျဖင့္ ဖြဲ႕စည္းသည္ဟုေရးသားထားေသာ္လည္း လက္ေတြ႕တြင္ ဗဟိုခ်ဳပ္ကိုင္မႈမ်ားသည့္ (သို႔တည္းမဟုတ္) ဗဟိုဦးစီး ဆန္စည့္ စနစ္မ်ိဳးကို ပံုေဖာ္ထားသည္ ျဖစ္ရာ ဖက္ဒရယ္စနစ္သို႔သြားရန္ အဟန္႔အတားမ်ားစြာ ရွိေနသည္။ အခ်ိဳ႕ေသာ ပညာရွင္မ်ားက အေျခခံ ဥပေဒပါ ေနာက္ဆက္တြဲ ဇယား ၂ (တိုင္းေဒသႀကီး သို႔မဟုတ္ ျပည္နယ္မ်ားက ဥပေဒျပဳပိုင္ခြင့္ရွိေသာ ကိစၥရပ္မ်ား) သို႔ လုပ္ပိုင္ခြင့္ အခြင့္အာဏာမ်ား ပိုေပးျခင္းျဖင့္ တိုင္းရင္းသား ျပည္နယ္မ်ား အခြင့္အေရးပိုရလာမည္ဟုဆိုေသာ္လည္း တကယ္တမ္းလက္ေတြ႕ ဖက္ဒရယ္စနစ္ကို ေဖာ္ေဆာင္ျခင္းသည္ ထို႔ထက္ပိုၿပီး ခက္ခဲနက္နဲမည္ျဖစ္ရာ ပို၍ လက္ေတြ႕နီးစပ္သည့္ လမ္းေၾကာင္းဆီသို႔သြားမည္ ဆိုသည္အခ်က္မွာလည္း အထူးအေရးႀကီးသည့္ ကိစၥတစ္ရပ္ျဖစ္သည္။

(၄) အမ်ိဳးသား ျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရးႏွင့္ အကူး အေျပာင္းကာလ တရားမွ်တမႈ

အဆိုပါ ကိစၥသည္လည္း အေရးပါသည့္ ကိစၥ တစ္ရပ္ျဖစ္ၿပီး မည္သို႔ေသာခ်ဥ္းကပ္မႈ လမ္းေၾကာင္းျဖင့္ အမ်ိဳးသားျပန္ လည္သင့္ျမတ္ေရးႏွင့္ အကူးအေျပာင္းကာလ တရားမွ်တေရးအတြက္ ေဆာင္ရြက္မည္ ဆိုသည္ မွာ လည္း အဓိကက်သည့္ ကိစၥတစ္ရပ္ျဖစ္ပါသည္။

(၅)ႏိုင္ငံေရး အက်ဥ္းသားမ်ား လြတ္ေျမာက္ေရး

သမၼတ ဦးသိန္းစိန္လက္ထက္တြင္ အခါအားေလ်ာ္စြာ ႏိုင္ငံေရးေၾကာင့္ ေထာင္က်ဖိႏွိပ္ခံ ေနရေသာ ႏိုင္ငံေရး အက်ဥ္းသားမ်ားကို တစ္ဖြဲဖြဲ လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္ေပးခဲ့သည့္ ျဖစ္ရပ္မ်ားရွိခဲ့သည္။ အက်ဥ္းသား ေဟာင္းမ်ားလည္း ရွိေနေသးသည္။ သို႔ေသာ္လည္း အျခားတစ္ဖက္တြင္ အစိုးရသစ္ တက္လာၿပီးေနာက္ အမ်ိဳးမ်ိဳးေသာ အခ်က္မ်ားျဖင့္ တရားစြဲကာ ေထာင္က်ခံေနရေသာ ႏိုင္ငံေရး အက်ဥ္းသားမ်ား ရွိေနဆဲျဖစ္သည္။

ထိုသူမ်ားအား ျပန္လည္လြတ္ေျမာက္ရန္ သမၼတ၏ အထူးလြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္ျဖင့္ ျပန္လည္ လြတ္ေျမာက္ ႏိုင္သည္ျဖစ္ရာ အစိုးရသစ္အေနျဖင့္ ထိုအခြင့္ အာဏာကို အသံုးျပဳ၍ ႏိုင္ငံေရး အက်ဥ္းသားမ်ား အားလံုး ျပန္လြတ္ ေျမာက္ႏိုင္မည္လားဟူေသာ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္မ်ား ရွိေနသည္ျဖစ္ရာ အဆိုပါကိစၥသည္လည္း အေရးပါ သည့္ ကိစၥတစ္ရပ္အေနျဖင့္ ရွိေနပါသည္။ အစိုးရသစ္လက္ထက္တြင္ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသား မရွိေစရ ဟူေသာ ကတိကဝတ္မ်ားလည္း ရွိေနသည္ျဖစ္ရာ အဆိုပါကတိကဝတ္မ်ားကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ေဆာင္ရြက္မည္ ဆိုသည္မွာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ျပည္သူတစ္ရပ္လံုးေမွ်ာ္လင့္သည့္ ကိစၥရပ္ပင္ျဖစ္ပါသည္။ ထို႔ျပင္လြတ္လပ္စြာ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္ခြင့္ႏွွင့္ ဆက္စပ္ေနသည့္ ၿငိမ္းစုစီ ဟူလူသိမ်ား သည့္ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္ခြင့္ႏွင့္ လြတ္ၿငိမ္းခြင့္ ဥပေဒကို ပိုၿပီး ဒီမိုကေရစီ နည္းလမ္းက်ေအာင္ ျပင္ဆင္မည္ ဆိုသည့္ ကိစၥသည္လည္း အေရးႀကီးသည္ဟု ယူဆမိပါသည္။

(၆)ေက်ာင္းသားမ်ား အေရးႏွင့္ အမ်ိဳးသားပညာေရး ဥပေဒ

ေနာက္ထပ္အေရးႀကီးသည့္ ကိစၥတစ္ရပ္မွာ ႏိုင္ငံေတာ္၏ ပညာေရး ကိစၥ၊ ေက်ာင္းသားလူငယ္မ်ား၏ အားေပး ေထာက္ခံမႈ ရရွိရန္လည္း ႀကိဳးစားရမည္ ျဖစ္သည္။

ေတာ္လွန္ေရးေကာင္စီလက္ထက္မွ စ၍ အစိုးရ အဆက္ဆက္တို႔သည္ ေက်ာင္းသားမ်ားအေပၚ သေဘာထား တင္းမာမႈမ်ားရွိခဲ့ၿပီး ဖိႏွိပ္ဆက္ဆံမႈမ်ားျဖင့္ ရွိေနခဲ့သည္။ ေက်ာင္းသားအေရးႏွင့္ ပတ္သက္လွ်င္ တင္းမာေသာ သေဘာထားရွိခဲ့သည္ကို ေတြ႕ရမည္ ျဖစ္သည္။ အျခားတစ္ဘက္မွၾကည့္လွ်င္ ျမန္မာႏိုင္ငံလြတ္လပ္ေရး ႀကိဳးပမ္းမႈသမိုင္း၊ ဒီမိုကေရစီရရွိေရး ႀကိဳးပမ္းမႈ သမိုင္းမ်ားတြင္ အေရးပါသည့္ ေနရာမွ ပါဝင္သည္ ျဖစ္ရာ ေက်ာင္းသားသမဂၢမ်ား၏ အေရးပါမႈကို လ်စ္လ်ဴရႈထား၍ မရသကဲ့သို႔ ပညာေရးႏွင့္ ဆက္ဆိုင္ေနေသာ ေက်ာင္းသားအဖြဲ႕အစည္း ဆရာအဖြဲ႕အစည္း မ်ားအား အေလးထား ေနရာေပးမႈမ်ား၊ အားေပးေထာက္ခံမႈျဖင့္ အားလံုးပူးေပါင္းပါဝင္သည့္ အမ်ိဳးသားပညာေရး ဥပေဒတစ္ရပ္ ေပၚလာေရး ကိစၥကိုလည္း အေလးအနက္ထား စဥ္းစားေဆာင္ရြက္ရန္ အထူးအေရးႀကီး လွပါသည္။

လႊတ္ေတာ္ျပင္ပႏိုင္ငံေရး အင္အားစုမ်ား

ေနာက္ထပ္စဥ္းစားရမည့္ကိစၥတစ္ရပ္မွာ လႊတ္ေတာ္ျပင္ပႏိုင္ငံေရး အင္အားစုမ်ား ကိစၥျဖစ္သည္။ လက္ရွိ ေရြးေကာက္ပြဲ အသစ္တြင္ အႏုိင္မရရွိခဲ့ေသာ အျခားေသာ အင္အားစုမ်ားလည္း ႏိုင္ငံေရးတြင္ ဆက္လက္လႈပ္ရွားေနသည္ျဖစ္ရာ ျပင္ပႏိုင္ငံေရး အင္အားစုမ်ားႏွင့္ လည္းေကာင္းမြန္ေသာ ဆက္ဆံေရး တည္ေဆာက္ရန္ႏွင့္ ထိုအင္အားစုမ်ား မည္သည့္ေနရာမွ မည္သည့္အေနအထားျဖင့္ မည္သို႔သေဘာထား ရပ္တည္ခ်က္ျဖင့္ ပါဝင္ေဆာင္ရြက္ၾကမည္ကိုလည္း အေလးထားရမည္ ျဖစ္ပါသည္။ အထူးသျဖင့္ အမ်ိဳးသားေရး အင္အားစုမ်ားကို ဆိုလိုျခင္း ျဖစ္ပါသည္။

(၇) စစ္ဘက္-အရပ္ဘက္ ဆက္ဆံေရး

အေျခခံဥပေဒအရ ႏိုင္ငံေတာ္ အာဏာအရပ္ရပ္သည္ အစိုးရသစ္တြင္ အလံုးစံုရွိေနသည္ မဟုတ္ဘဲ တပ္မေတာ္ႏွင့္ ခြဲေဝယူထားရသည့္ သေဘာျဖစ္ေနသည္ျဖစ္ရာ ကိစၥရပ္အမ်ားစု တြင္ တပ္မေတာ္ႏွင့္ မလြဲမေသြ ညွိႏႈိင္းေနရသည့္ အေနအထားတြင္ရွိေနဦးမည္ ျဖစ္သည္။ အထူးသျဖင့္ အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရးကိစၥ၊ လယ္ယာ ေျမအရႈပ္အရွင္းကိစၥ စသည့္ ကိစၥမ်ားသည္ အက်ိဳးစီးပြားမ်ိဳးစံု ေပါင္းစံုေနသည့္ အတြက္ စစ္ဘက္-အရပ္ဘက္ ညွိႏႈိင္းရမည့္ ကိစၥရပ္မ်ား ရွိေနဦးမည္ ျဖစ္သည္။

(၈) ၂၅ ရာခိုင္ႏႈန္း တပ္မေတာ္သားမ်ားႏွင့္ ဥပေဒျပဳေရး

အျခားတစ္ဘက္ NLD ကိုယ္စားလွယ္ အမ်ားစု အႏိုင္ရထားသည့္ ဥပေဒျပဳလႊတ္ေတာ္ပိုင္းကို ၾကည့္မည္ဆိုပါက NLD တပ္မေတာ္သား ႏွစ္ဆယ့္ငါးရာခိုင္ႏႈန္း၊ တိုင္းရင္းသားလူနည္းစုမ်ား ပါဝင္သည္ ျဖစ္ရာ NLD ၏ အဓိက အတိုက္အခံသည္ တပ္မေတာ္သား အင္အားစုမ်ားျဖစ္သည္။

၎တို႔၏ သေဘာထားသည္ တပ္မေတာ္ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္၏ သေဘာထားႏွင့္ တစ္ထပ္တည္းက်ေနမည္ျဖစ္ရာ အခ်ိဳ႕ေသာ ဥပေဒျပဳေရး ကိစၥ၊ အဆိုျပဳခ်က္မ်ား တင္သြင္းသည့္ ကိစၥ၊ ေမးခြန္းမ်ား ေမးျမန္းသည့္ ကိစၥမ်ားတြင္ ယခုထက္ပို၍ ပြတ္တိုက္မႈမ်ား ရွိလာႏိုင္ ေသာေၾကာင့္ အျပန္အလွန္ သေဘာထားႀကီးမႈ ျဖင့္ ေရွ႕ဆက္သြားမွသာ အဆင္ေျပႏိုင္မည္ ျဖစ္ပါသည္။ အဆိုပါ ပြတ္တိုက္မႈမ်ားကို အေကာင္းဆံုး ေလွ်ာ့ခ်ႏိုင္သည့္ နည္းလမ္းတစ္ရပ္မွာ လႊတ္ေတာ္ အရပ္ရပ္မွ ဖြဲ႕စည္းေသာ ေကာ္မတီမ်ား အမွန္တကယ္ အလုပ္လုပ္ဖို႔ ျဖစ္ပါသည္။ လႊတ္ေတာ္ ေဆြးေႏြးပြဲမ်ား မတိုင္မီ အႀကိဳ ညွိႏႈိင္းမႈမ်ား ေဆြးေႏြးမႈမ်ားကလည္း အေရးပါသည့္ ေနရာမွ ပါဝင္ေနသည္ ျဖစ္ရာ ဥပေဒျပဳ ကိုယ္စားလွယ္မ်ား အေနျဖင့္ အထူးအေလးအနက္ထား စဥ္းစားရမည့္ ကိစၥျဖစ္သည္။

(၉) ျပည္သူလူထု၏ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္မ်ားကို ျဖည့္ဆည္း ေရးႏွင့္ သဟဇာတ ျဖစ္ေစျခင္း

အျခားတစ္ဘက္တြင္လည္း အသစ္ျဖစ္ေပၚလာေသာ ဥပေဒျပဳလႊတ္ေတာ္သစ္ အစိုးရသစ္တို႔ အေပၚ ျပည္သူလူထု၏ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ကလည္း ႀကီးမားလွသည္ျဖစ္ရာ အစိုးရသစ္၏ မူဝါဒေရးရာ ကိစၥရပ္မ်ား၊ တိုင္းေရး ျပည္ရာႏွင့္ ယွဥ္သည့္ အေရးႀကီးဆံုးျဖတ္ခ်က္မ်ား ခ်မွတ္ရာတြင္လည္းေကာင္း၊ ျပည္သူ႔ေရးရာ ဝန္ေဆာင္မႈ မ်ားေပးရာတြင္လည္းေကာင္း ျပည္သူလူထု စိတ္မပ်က္ေစရန္သည္ အထူး အေရးႀကီးျပန္သည္။ တပ္မေတာ္၏ အေရးပါမႈသည္ လက္ရွိ ဖြဲ႕စည္းပံု အေျခခံ ဥပေဒအရ အေရးႀကီးသည္မွန္ေသာ္လည္း ျပည္သူဆႏၵႏွင့္ ယွဥ္လာလွ်င္ မည္သူ႕ကို မည္သို႔ေသာ နည္းဗ်ဴဟာမ်ားျဖင့္ မည္သို႔မည္ပံု ဦးစားေပး ေဆာင္ရြက္မည္နည္း ဟူေသာ ကိစၥသည္ အဓိက စိန္ေခၚခ်က္ ျဖစ္လာမည္ ျဖစ္ရာ အဆိုပါ ကိစၥသည္ အလြန္စိတ္ဝင္စားဖြယ္ ေကာင္းလွပါသည္။

(၁၀) ဝန္ထမ္းယႏၱရားႏွင့္ လာဘ္ေပးလာဘ္ယူ မႈ ပေပ်ာက္ေရး

လာဘ္ေပးလာဘ္ယူ ကိစၥအေပၚ မည္ကဲ့သို႔ အေျဖရွာမည္ဆိုသည္မွာလည္း အထူးစိတ္ဝင္စားဖြယ္ ကိစၥျဖစ္ေနၿပီး ျပတ္သားစြာေဆာင္ရြက္ရန္ လိုအပ္လာျပန္သည္။

ဆယ္စုႏွစ္ခ်ီ အျမစ္တြယ္လာသည့္ အက်င့္ပ်က္ျခစားမႈ ျဖင့္လႈိက္စားေနသည့္ ဝန္ထမ္း ယႏၱရားကို မည္သို႔ကိုင္တြယ္မည္ဆိုသည့္ ကိစၥသည္ လည္း ေကာင္း ယင္းႏွင့္ဆက္စပ္၍ သံုသိန္း အထက္မဟုတ္လွ်င္ယူခြင့္ရွိသည့္ ဟူသည့္အခ်က္မ်ားပါဝင္ေနသည့္ နည္းလမ္းမက်သည့္ လာဘ္ေပးလာဘ္ယူမႈ တိုက္ဖ်က္ေရး ဥပေဒကို ျပန္လည္ျပင္ဆင္ရမည္ ျဖစ္သည္။

(၁၁) ႏိုင္ငံေတာ္၏ အမ်ိဳးသားအဆင့္ စီမံကိန္းမ်ား

ျမန္မာႏိုင္ငံသည္ လြတ္လပ္ေရးရၿပီး ေနာက္ပိုင္းကာလသို႔ ႀကည့္မည္ဆိုပါက ႏိုင္ငံေတာ္ တည္ေဆာက္ ေရးအတြက္ ျပည္ေတာ္သာ စီမံကိန္း၊ ျမန္မာဆိုရွယ္လစ္လမ္းစဥ္ပါတီမွ ခ်မွတ္ေဆာင္ရြက္ခဲ့ေသာ မေအာင္ျမင္ သည့္ ႏွစ္ရွည္စီမံကိန္းမ်ား ခ်မွတ္ေဆာင္ရြက္ခဲ့သည္ကို ေတြ႕ရမည္ ျဖစ္သည္။ မည္သို႔ပင္ဆိုေစကာ မူ အဘက္ဘက္က ခၽြတ္ၿခံဳက်ေနေသာ ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံကို ျပန္လည္ဦးေမာ့လာေစရန္ ႀကိဳးပမ္းမည္ဆိုပါက ႏိုင္ငံေတာ္မွ ဦးေဆာင္သည့္ ႏိုင္ငံေတာ္ စီမံကိန္းမ်ားကိုလည္း ခ်မွတ္အေကာင္အထည္ ေဖာ္ရမည္ ျဖစ္ရာ ယခင္က မေအာင္ျမင္ေသာ အေတြ႕အႀကံဳမ်ားကို သင္ခန္းစာယူၿပီး ဘက္စံု လႊမ္းၿခံဳၿပီး ထိေရာက္သည့္ ႏွစ္ရွည္ စီမံကိန္း တစ္ခု ခ်မွတ္ရန္လည္း အေရးႀကီးပါသည္။

(၁၂) တိုင္းရင္းသားေရးရာ

ေနာက္ထပ္စဥ္းစားရမည့္ ကိစၥတစ္ရပ္မွာ လူနည္းစု တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးမ်ား အေရးျဖစ္ပါသည္။ လက္ရွိ သမၼတသစ္မွ ၎ဖြဲ႕စည္းမည့္ အစိုးရသစ္တြင္ တိုင္းရင္းသားေရးရာ ဝန္ႀကီး႒ာနကို ထည့္သြင္းဖြဲ႕စည္းထားသည့္ အတြက္ အစိုးရသစ္၏ တိုင္းရင္းသားမ်ားအတြက္ အေလးအနက္ထားေၾကာင္း ျပသသည့္ ေျခလွမ္းတစ္ရပ္ ပင္ျဖစ္သည္။

တိုင္းရင္းသားမ်ား၏ အေရးႏွင့္ ပတ္သက္၍ ထည့္သြင္းစဥ္းစားရာတြင္ တိုင္းရင္းသားမ်ား၏ စာေပ၊ ဘာသာစကား၊ ယဥ္ေက်းမႈ၊ ဓေလ့ထံုးစံမ်ားကို မည္သို႔ အေလးအနက္ထား အေရးေပးေဆာင္ရြက္မည္၊ တိုင္းရင္းသားမ်ား၏ အခြင့္အေရးႏွင့္ ရပိုင္ခြင့္မ်ားကို ကာကြယ္ျမွင့္တင္ေပးရမည့္ တာဝန္သည္လည္း အေရးႀကီးသည့္ ေနရာမွ ပါဝင္ပါသည္။

(၁၃) သဘာဝေဘးအႏၱရာယ္ကာကြယ္တားဆီးေရး အစီအမံမ်ား

သဘာဝေဘးအႏၱရာယ္ ကာကြယ္တားဆီးေရးအတြက္ မဟာဗ်ဴဟာေျမာက္ေရးဆြဲစီမံၿပီး မည္သို႔ ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္မႈမ်ား ျပဳလုပ္မည္ဆိုသည့္ ကိစၥကလည္း စိတ္ဝင္စားဖြယ္ ေကာင္းလွပါသည္။

(၁၄) စစ္မွန္ေသာ အျပန္အလွန္ ထိန္းေက်ာင္းမႈ

ေနာက္ထပ္အေရးႀကီးသည့္ ကိစၥမွာ ဥပေဒျပဳေရးႏွင့္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး မွန္ကန္ေသာ အျပန္အလွန္ ထိန္း ေက်ာင္းမႈပင္ျဖစ္သည္။ ပါတီတစ္ခုတည္းမွ ဆင္းသက္လာသည္မွန္ေသာ္လည္း အသီးသီး တာဝန္ထမ္းေဆာင္ ၾကသည့္အခါ ထိန္းေက်ာင္းမႈ ပံုစံမွ အားၿပိဳင္မႈ ပံုစံသို႔ ေျပာင္းလဲလာတတ္သည့္ အေတြ႕ အႀကံဳမ်ားကို သင္ခန္းစာယူ၍ မွန္ကန္ေသာ သဟဇာတျဖစ္သည့္ အျပန္အလွန္ထိန္းေက်ာင္းမႈပံုစံျဖင့္ ေရွ႕ဆက္ေဆာင္ရြက္ ၾကမည္ကို ႀကိဳတင္ညွိႏႈိင္း ျပင္ဆင္သင့္ပါသည္။

(၁၅) ေကာင္းမြန္ေသာ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး

ေကာင္းမြန္ေသာ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ရႈေထာင့္မွၾကည့္ပါက တာဝန္ခံမႈ၊ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈ၊ စြမ္းေဆာင္ရည္ရွိမႈ ဟူသည့္ အဂၤါလကၡဏာရပ္သံုးရပ္သည္ အဓိက က်သည္ျဖစ္ပါသည္။ လက္ရွိတြင္ အစိုးရသစ္အေနျဖင့္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ႏွင့္ဆိုင္သည့္ ဝန္ႀကီး႒ာနမ်ားကို ယခင္ထက္က်စ္က်စ္လစ္လစ္ျဖင့္ ဖြဲ႕စည္းမည္ျဖစ္သည္။ သို႔ရာတြင္ အစိုးရဝန္ႀကီး႒ာနမ်ား ေလွ်ာ့ခ်ျခင္း သပ္သပ္ျဖင့္ ေကာင္းမြန္ေသာ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး၊ သန္႔ရွင္းေသာ အစိုးရ တစ္ရပ္မျဖစ္ႏိုင္ပါ၊ အုပ္ခ်ဳပ္သူ အႀကီးအကဲမ်ား၊ ျပည္ေထာင္စု ဝန္ႀကီးမ်ား သာမက အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ျပည္သူ႔ဝန္ထမ္းမ်ား၏ အက်င့္စာရိတၱပိုင္း၊ လုပ္ငန္းစြမ္းေဆာင္ရည္ပိုင္းမ်ား တိုးတက္ေကာင္းမြန္ေရး အတြက္ မွန္ကန္မွ်တေသာ ဆုေပး ဒဏ္ေပးစနစ္၊ ပညာေပးျခင္း၊ ဒီမိုကေရစီ နည္းက် က်င့္ႀကံေဆာင္ရြက္တတ္သည့္ ျပည္သူ႔ဝန္ထမ္းမ်ား ျဖစ္ေစေရး သည္လည္း အေရးႀကီးျပန္ပါသည္။ အစိုးရသစ္အေနျဖင့္ စြမ္းေဆာင္ရည္ရွိၿပီး ပြင့္လင္းျမင္သာမႈရွိရွိ တာဝန္ခံမႈ တာဝန္ယူမႈ အျပည့္ျဖင့္ စြမ္းေဆာင္ႏိုင္ေရးအတြက္ အခ်င္းခ်င္း ပူးေပါင္းေဆာင္ ရြက္မႈသည္လည္း အေရးႀကီးပါသည္။

(၁၆) အဓိကရုဏ္းမ်ား စီမံခန္႔ခြဲျခင္း

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ အခါအားေလ်ာ္စြာ ႀကံဳေတြ႕ရေသာ စိန္ေခၚမႈမွာ လူမ်ိဳးေရး အေျချပဳ အဓိကရုဏ္း ျဖစ္သည္။ 2014 ခုႏွစ္တြင္ လူမ်ိဳးေရး အဓိကရုဏ္းမ်ား ဆက္တိုက္ျဖစ္ေပၚခဲ့ရသည္။ အလားတူ အဓိကရုဏ္းမ်ား ကို မည္ကဲ့သို႔ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းမည္၊ အမုန္းတရား ျဖန္႔ေဝမႈမ်ားကို မည္ကဲ့သို႔ တားဆီးေဆာင္ရြက္မည္ ဆိုသည္မ်ားကို စနစ္တက် စီမံေဆာင္ရြက္ရန္လည္း လိုအပ္မည္ျဖစ္ၿပီး မတူညီမႈမ်ား အၾကား သဟဇာတ ျဖစ္ေစရန္အတြက္ နည္းဗ်ဴဟာမ်ား၊ အစီအစဥ္မ်ား ခ်မွတ္ေဆာင္ရြက္န္ လိုအပ္မည္ ျဖစ္ပါသည္။

(၁၇)မူးယစ္ေဆးဝါးျပႆနာ

ျမန္မာႏိုင္ငံသည္ မူးယစ္ေဆးဝါး စိုက္ပ်ိဳးထုတ္လုပ္မႈႏွင့္ နာမည္ႀကီးေသာ ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံ ျဖစ္သည္။ အဆိုပါ ပံုရိပ္ဆိုးကို မည္ကဲ့သို႔ စီမံေဆာင္ရြက္မည္ ဆိုသည္မွာ အေရးႀကီးသည့္ စိန္ေခၚမႈ တစ္ရပ္အေနျဖင့္ ရွိေနၿပီး ျပည္တြင္းၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏွင့္ တစ္စိတ္တစ္ပိုင္း ဆက္စပ္ေနသည္။

(၁၈) စီးပြားေရး၊ ဘ႑ာေရးႏွင့္ ေငြေၾကးက႑

ထို႔ုုျပင္တိုင္းျပည္၏ စီးပြားေရး မူဝါဒ၊ ဘဏာေရး မူဝါဒ၊ ေငြေၾကးမူဝါဒတို႔ႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး မည္သို႔ စဥ္ဆက္မျပတ္ ေကာင္းမြန္ေနေအာင္ လုပ္ေဆာင္မည္၊ ျမန္မာက်ပ္ေငြကို မည္သို႔ေသာ စိတ္ခ်ရေသာ ႏႈန္းထားျဖစ္ေစရန္၊ ေငြေၾကးတည္ၿငိမ္မႈရွိေစရန္ မည္သို႔ေသာ မူဝါဒမ်ိဳးျဖင့္ ေဆာင္ရြက္မည္ဆိုသည္ကိုလည္း စဥ္းစားၾကရမည္ ျဖစ္သည္။ ေျပာင္းလဲ ျပဳျပင္လိုက္ေသာ (သို႔မဟုတ္) လုပ္ေဆာင္လိုက္ေသာ မူဝါဒဆိုင္ရာ ဆံုးျဖတ္ခ်က္တစ္ခုသည္ စီးပြားေရး အၾကပ္အတည္မ်ားဆီသို႔ ဦးတည္သြားေစမည္လား (သို႔တည္းမဟုတ္) ပိုၿပီး လုပ္သာကိုင္သာ ရွိေသာ အေနအထားမ်ိဳးျဖစ္ေစမည္လား ဆိုသည္ကို ခ်င့္ခ်ိန္စဥ္းစားေဆာင္ရြက္သင့္သည္ ဟုယူဆမိပါသည္။ ယင္းႏွင့္ဆက္စပ္ၿပီး ဗဟိုဘဏ္၏ အခန္းကဏ ကိုမည္သို႔ထားရွိမည္နည္း၊ ယခင္ကထက္ပို၍ လြတ္လပ္ခြင့္ေပးမည္လား မည္သို႔စီမံမည္နည္း ႏွင့္ ဗဟိုဘဏ္ ဥကၠ႒ မည္သူျဖစ္လာၿပီး ေငြေၾကးမူဝါဒကို မည္သည့္ပံုစံျဖင့္ အေကာင္အထည္ေဖာ္ ေဆာင္ရြက္ မည္နည္း အစရွိသည့္ ကိစၥမ်ားက လည္း စိတ္ဝင္စားဖြယ္ ေကာင္းၿပီး အထူးအေရးပါသည့္ ကိစၥတစ္ရပ္ပင္ျဖစ္ပါသည္။

**နိဂံုး** အားလံုးပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈျဖင့္သာ

မည္သို႔ပင္ဆိုေစကာမူ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ ျပင္စရာ ျပဳစရာ လိုအပ္ခ်က္မ်ားစြာ ရွိေနၿပီး အဆိုပါကိစၥမ်ားကို တာဝန္ယူေဆာင္ရြက္မည့္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးပိုင္းအေနျဖင့္ ေျဖရွင္းေဆာင္ရြက္မႈမ်ားေဆာင္ရြက္ရာ တြင္ အခက္အခဲမ်ားႏွင့္ စိန္ေခၚမႈမ်ားစြာ ရွိေနပါသည္။ တစ္ဖန္ ျမန္မာႏိုင္ငံသည္ အသြင္ကူးေျပာင္းစ ဒီမိုကေရစီ ႏိုင္ငံတစ္ခုအျဖစ္သာ ရွိေနၿပီး ဒီမိုကေရစီ သက္တမ္းရင့္ႏိုင္ငံတစ္ခုလည္း မဟုတ္ေသးပါ။ တပ္မေတာ္၏ အခန္းက႑ ကလည္း ရွိေနေသးသည္ ျဖစ္သည္။ ထို႔အတြက္ ျပည္သူလူထုအေနျဖင့္လည္း ထိုသို႔ေသာ အေျခအေနကို နားလည္ေပးႏိုင္ရန္လိုအပ္ၿပီ စိတ္ရွည္ဖို႔လည္း လိုအပ္ပါသည္။ ယခုတက္လာမည့္ လူထုအစိုးရသစ္အတြက္ ကဏအသီးသီးသည္ စိန္ေခၚမႈမ်ား၊ အခက္အခဲမ်ား ရွိေနသည္ျဖစ္ရာ ျပည္သူလူထု အေနျဖင့္လည္း အၾကပ္ရိုက္ေစသည့္ လမ္းေၾကာင့္သို႔ ဦးတည္ျခင္း မျပဳဘဲ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္သည့္လမ္းေၾကာင္း၊ ညွိႏႈိင္းေဆြးေႏြးသည့္ လမ္းေၾကာင့္ျဖင့္ ခ်ဥ္းကပ္ေဆာင္ရြက္ျခင္းျဖင့္ ပိုေကာင္းၿပီး အားလံုးပါဝင္ေဆာင္ရြက္သည့္ ဒီမိုကေရစီ အကူးအေျပာင္းျဖစ္ေစရန္ ဆက္လက္ဝန္းရံသင့္ပါ ေၾကာင္း ယူဆမိပါသည္။ ထိုသို႔ေဆာင္ရြက္ရာတြင္ လြတ္လပ္ေသာ အရပ္ဖက္ အဖြဲ႕ အစည္းမ်ား၊ ပညာရွင္မ်ားႏွင့္ မီဒီယာမ်ား၏ အခန္းကဏသည္ အေရးပါသည့္ ေနရာမွ ပါဝင္ေနပါေၾကာင္း တင္ျပရင္း ျပည္သူတစ္ဦး၏ ရႈျမင္သံုးသပ္ခ်က္မ်ားကို ေရးသားေဖာ္ျပလိုက္ရပါသည္။ မည္သို႔ပင္ျဖစ္ေစ မွန္ကန္သည့္ အယူအဆတစ္ရပ္မွာ အရပ္သားအစိုးရႏွင့္ အာဏာရွင္ အစိုးရသည္ ေတြးေခၚယူဆပံု၊ ရႈျမင္သံုးသပ္ပံု၊ ျပႆနာရပ္မ်ားကို ခ်ဥ္းကပ္ေျဖရွင္းသည့္ ပံုစံမတူညီဘဲ လူထုအစိုးရျဖစ္သည့္ အတြက္ ျပည္သူ႔ဆႏၵႏွင့္ အလွမ္းေဝးသည့္ ျပည္သူ႔ဆႏၵႏွင့္ မကိုက္ညီသည့္ အခ်က္မ်ားကို ေဆာင္ျခင္း ျပဳမည္မဟုတ္ဟူသည့္ အခ်က္ပင္ျဖစ္ပါသည္။ တပ္မေတာ္အေနျဖင့္လည္း အမွန္တကယ္ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုး တက္မႈ ႏွင့္ ဒီမိုကေရစီစနစ္ကို ေဖာ္ေဆာင္ႏိုင္ရန္ စိတ္ရင္းေစတနာ မွန္ကန္စြာျဖင့္ အရပ္သားအစိုးရႏွင့္ လက္တြဲပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္ရန္ လိုအပ္မည္ ျဖစ္ပါသည္။

အားလံုးပါဝင္ေဆာင္ရြက္မႈျဖင့္ ေအာင္ျမင္ေသာ အေျပာင္းအလဲ ျဖစ္ေစရန္ ဆႏၵျပဳရင္း ေရးသားတင္ျပ အပ္ပါသည္။

ေလးစားစြာျဖင့္ ေအာင္ႏိုင္ေမာ္ ၂၀၊ ၃၊ ၂၀၁၆

(ဤ ေဆာင္းပါးတြင္ အသံုးျပဳထားေသာ ဓာတ္ပံုမ်ားသည္ Internet မွ download ရယူထားေသာ ဓာတ္ပံုမ်ားကို ရယူအသံုးျပဳထားျခင္း ျဖစ္ပါသည္။)

က်ားမတန္းတူေရး အတြက္စဥ္းစားရန္ သတင္းစကား ႏိုင္ေမာ္ (၁၉၉၁)

ကၽြန္ေတာ္တို႔ ႏိုင္ငံသူ၊ ႏိုင္ငံသားမ်ား အပါအဝင္ ျပည္သူတစ္ရပ္လံုးသည္ ႏိုင္ငံေတာ္၏ အခ်ဳက္အျခာ အာဏာအတြင္း မွီတင္းေနထိုင္ေသာ လူသားမ်ား ျဖစ္သည့္ အတြက္ေၾကာင့္ လူသားမ်ားအေနျဖင့္ ရသင့္ရထိုက္ေသာ ရပိုင္ခြင့္မ်ားႏွင့္  အခြင့္အေရးမ်ားအား ရရွိပိုင္ခြင့္ ရွိပါသည္။ ယေန႔ေခတ္တြင္ ေရပန္းစား လာေသာ၊ အေရးပါလာေသာ Gender Equality ဟူေသာ က်ားမတန္းတူ ညီမွ်ေရးသည္ ေခါင္းေဆာင္မ်ား အေနျဖင့္ေရာ၊ ႏိုင္ငံေတာ္အဆင့္၊ တိုင္း ေဒသႀကီးႏွင့္ ျပည္နယ္အဆင့္ ေဒသႏၱရအဆင့္ စသည္ျဖင့္ အဆင့္တိုင္း အဆင့္တိုင္းတြင္  ထည့္သြင္းစဥ္းစားရ မည့္ကိစၥ ျဖစ္လာပါသည္။

 ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံတြင္ အားလံုးပါဝင္မႈရွိေသာ All Inclusivenss ျဖစ္ေစေရးအတြက္ ျပည္သူ႔ေရးရာ မူဝါဒမ်ား ခ်မွတ္ရာတြင္ က်ား၊ မ တန္းတူညီမွ်ေရးကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားရမည္ ျဖစ္ပါသည္။ က်ားမတန္းတူ ညီမွ်ေရး၊ အမ်ိဳးသမီးမ်ား၏ အခန္းက႑ကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားၾကရမည့္ အေရးသည္ သီးျခားစဥ္းစားရမည့္ ကိစၥရပ္၊ သ႔ီးသန္႔ခြဲထုတ္ထားရမည့္ ကိစၥရပ္တစ္ခု မဟုတ္ဘဲ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်မွတ္သည့္ ကိစၥရပ္တိုင္း၊ လူသားတို႔ႏွင့္ စပ္ဆိုင္သည့္ မူဝါဒဆိုင္ရာ ဆံုးျဖတ္ခ်က္မ်ား ခ်မွတ္ေရးတြင္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားအတြက္ ပါဝင္ ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ေစရန္ ထည့္သြင္းစဥ္းစားၾကေစျခင္း၊ စီစဥ္ေဆာင္ရြက္ေပးျခင္းကို ဆိုလိုိျခင္း ျဖစ္ပါသည္။

က်ားမတန္းတူညီမွ်ေရး အယူအဆသည္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားအား အားႏြဲ႔သည္၊ အမ်ိဳးသားမ်ားကဲ့သို႔ ေဆာင္ ရြက္ႏိုင္သည့္ စြမ္းေဆာင္ရည္မရွိဟူ၍ အမ်ိဳးသားမ်ားကဲ့သို႔ တန္းတူအခြင့္အေရး မေပးဘဲ ခြဲျခားဆက္ဆံေစျခင္း မဟုတ္ဘဲ အမ်ိဳးသားမ်ားႏွင့္တန္းတူ အမ်ိဳးသမီးမ်ားအား  ရင္ေဘာင္တန္း ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ရန္ စီမံေဆာင္ရြက္ ေပးရမည့္ အစီအမံမ်ား၊ မူဝါဒေရးရာ လုပ္ငန္းစဥ္မ်ား ခ်မွတ္ရာတြင္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားလည္း ပါဝင္ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ ေစမည့္ အစီအစဥ္မ်ားကိုု ခ်မွတ္အေကာင္အထည္ေဖာ္ေစျခင္း ျဖစ္ပါသည္။

၂၀ရာစုႏွင့္ ၂၁ရာစုတို႔တြင္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားသည္ ႏိုင္ငံေရး၊ လူမႈေရးႏွင့္ စီးပြားေရးနယ္ပယ္မ်ား၏ ဦးေဆာင္မႈက႑တြင္ ပါဝင္ေဆာင္ရြက္လာခဲ့ၾကၿပီ ျဖစ္ေၾကာင္းႏွင့္ ယင္းတို႔တြင္ရွိေနသည့္ အရည္အခ်င္း စြမ္း ေဆာင္ရည္မ်ားကို အသံုးခ်၍ ဆံုးျဖတ္ခ်မွတ္သည့္ ကိစၥရပ္မ်ားတြင္ လမ္းညွႊန္မႈေပးေနၾကသည္ကို ေလ့လာ ေတြ႕ရွိရဆဲ ျဖစ္သည္ကို ေတြ႕ျမင္ရမည္ ျဖစ္ပါသည္။ အစၥေရးဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ေဂၚဒန္မီယာ၊ ၿဗိတိန္ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ မာဂရက္သက္ခ်ာ၊ လူမႈေရး နယ္ပယ္တြင္ထင္ရွားသည့္ မာသာထရီစာ တို႔သည္အထူးထင္ရွားလွပါသည္။

၂၁ရာစုကို အမ်ိဳးသမီးမ်ား ဦးေဆာင္သည့္ေခတ္ကို ခ်ဥ္းနင္းဝင္ေရာက္လာသည့္ ကာလဟုဆိုလွ်င္ မွား မည္မထင္ပါ။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏိုဗယ္ဆုရွင္ႏွင့္ ႏိုင္ငံေတာ္အတိုင္ပင္ခံ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္၊ ပါကစၥတန္မွ ပညာေရးတက္ၾကြလႈပ္ရွားသူ မာလာလာ တုိ႔သည္ထင္ရွားသည္။ ထိုနည္းတူ ပညာရပ္ဆိုင္ရာ၊ သုေတသနနယ္ပယ္မ်ား၊ စက္မႈလက္မႈ နယ္ပယ္မ်ားတြင္ အမ်ိဳးသမီး ပညာရွင္မ်ား ဦးစီးဦးေဆာင္မႈ ျပဳေနၾကၿပီ ျဖစ္ပါသည္။

ေရွးယခင္က အမ်ိဳးသားမ်ားသာ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္စြမ္း ရွိသည္ဟု ယူဆခဲ့ၾကသည့္ တိုင္းျပည္၏ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ကိစၥမ်ားကို အမ်ိဳးသမီးမ်ား အေနျဖင့္လည္း ဦးစီးဦးေဆာင္ျပဳႏိုင္သည့္ စြမ္းရည္ ရွိေၾကာင္း မ်က္ဝါး ထင္ထင္ ေတြ႕ျမင္ေနၾကရၿပီ ျဖစ္သည္။ အခ်ိဳ႕ေသာ ႏိုင္ငံမ်ားဆိုပါက က်ားမေရးရာ တန္းတူ ညီမွ်ေရးအတြက္ ကိုတာ (အခ်ိဳးက်စနစ္) ကို သီးသန္႔သတ္မွတ္၍ ေဆာင္ရြက္ျခင္းျဖင့္ အမ်ိဳးသမီးမ်ား၏ ကိုယ္စားျပဳမႈကို သတ္မွတ္ေဆာင္ရြက္လာၾကၿပီ ျဖစ္ပါသည္။ အမ်ိဳးသမီးမ်ား သက္ဆိုင္ရာ နယ္ပယ္အသီးသီးသို႔ ဝင္ေရာက္လာ ႏိုင္ျခင္း ႏွင့္အတူ အမ်ိဳးသမီးမ်ား၏ လိုလားခ်က္ လိုအပ္ခ်က္မ်ားကို ထုတ္ေဖာ္တင္ျပခြင့္ ဥပေဒ အရ ေဆာင္ရြက္တင္ျပႏိုင္ခြင့္မ်ား ရရွိလာႏိုင္မည္ ျဖစ္သည့္အျပင္ အမ်ိဳးသားမ်ားနည္းတူ ရင္ေဘာင္တန္း လုပ္ကိုင္ႏိုင္မည္ ျဖစ္ၿပီး ေခတ္ေဟာင္းစနစ္ေဟာင္းမွ အစဥ္အဆက္ရႈျမင္ခဲ့ၾကသည့္ သေဘာထားမ်ားကို ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲလာႏိုင္မည္ ျဖစ္ပါသည္။

က်ားမတန္းတူညီမွ်ေရးသည္ နယ္ပယ္အသီးသီးတြင္ အေရးပါသည့္ အခန္းက႑မွ ပါဝင္လာၿပီျဖစ္ရာ က႑အလိုက္ အမ်ိဳးသား၊ အမ်ိဳးသမီး အခ်ိဳးအညီ မွ်တစြာ ပါဝင္ေရးအတြက္ အေလးေပး ေဆာင္ရြက္ရန္ လိုအပ္လာၿပီ ျဖစ္ပါသည္။

က်ားမတန္းတူေရးႏွင့္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး

          အုပ္ခ်ဳပ္ေရး နယ္ပယ္တြင္ အမ်ိဳးသမီးမ်ား ပါဝင္ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ေရး ကိစၥသည္ က်ားမတန္းတူေရးတြင္ မျဖစ္မေန ထည့္သြင္းစဥ္းစားရမည္ ကိစၥရပ္ျဖစ္ပါသည္။ သို႔မွသာ မူဝါဒမ်ား ခ်မွတ္အေကာင္အထည္ေဖာ္ေဆာင္ ရာတြင္ အမ်ိဳးသားမ်ားသပ္သပ္ ခ်မွတ္သည့္ တစ္ဖက္ေစာင္းနင္း မူဝါဒမ်ား ျဖစ္မလာေတာ့ပဲ အမ်ိဳးသမီး၏ အေျခအေနႏွင့္ ကိုက္ညီစြာ ဘက္မွ်မွ် စဥ္းစားဆံုးျဖတ္ ခ်မွတ္သည့္ က်ားမတန္းတူေရးကို ေရွ႕ရႈသည့္ ဘက္မွ်သည့္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္မ်ား၊ မူဝါဒ ေကာင္းမ်ားကို ေဖာ္ေဆာင္လာႏိုင္မည္ ျဖစ္ပါသည္။

က်ားမတန္းတူေရးႏွင့္ ဥပေဒျပဳေရး

          ဥပေဒျပဳေရး က႑တြင္ အမ်ိဳးသမီးမ်ား ပါဝင္ေရး ႀကိဳးပမ္းရမည့္ ကိစၥရပ္မွာလည္း ျဖည့္စြက္စဥ္းစားရ မည့္ကိစၥရပ္တစ္ခု ျဖစ္ပါသည္။ အခ်ိဳ႕ေသာ ဒီမိုကေရစီႏိုင္ငံမ်ားတြင္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားအတြက္ ကိုတာသတ္မွတ္၍ ဥပေဒျပဳလႊတ္ေတာ္တြင္ေနရာ သတ္မွတ္လာၾကသည္မ်ိဳး ရွိပါသည္။ ကိုတာသတ္မွတ္၍ ဥပေဒျပဳေရးတြင္ က်ားမ အခ်ိဳးအစား မွ်မွ်တတ ပါဝင္ႏိုင္ရန္ ေဆာင္ရြက္ျခင္းသည္ က်ားမတန္းတူညီမွ်ေရးကို ေရွ႕ရႈသည့္ ေဆာင္ရြက္ခ်က္ ေျခလွမ္းတစ္ရပ္ျဖစ္ပါသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ လက္ရွိ ျပည္ေထာင္စုအဆင့္ လႊတ္ေတာ္တြင္ အမ်ိဳးသား (၈၇) ရာခိုင္ႏႈန္း၊ အမ်ိဳးသမီး (၁၃)ရာခိုင္ႏႈန္း ပါဝင္သည္ကို ေတြ႕ရွိရမည္ျဖစ္ပါသည္။ သို႔ေသာ္ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ေရြးေကာက္ပြဲသည္ Gender Quota System ကိုအေျချပဳသည့္ ေရြးေကာက္ပြဲစနစ္ မဟုတ္ေသးပါ။ သို႔ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ က်ားမတန္းတူေရးအတြက္ ေဆာင္ရြက္မည္ဆိုပါက ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ားကို ေရြးေကာက္ပြဲ မတိုင္မီ ကာလကတည္းက ပါတီတြင္း အမ်ိဳးသမီး အမ်ိဳးသား အခ်ိဳးညီညီ ပါဝင္ယွဥ္ၿပိဳင္ ေစျခင္းကို လမ္းဖြင့္ေပးျခင္းျဖင့္ ဥပေဒျပဳေရးတြင္ က်ားမတန္းတူေရးကို ပံ့ပိုးေဆာင္ရြက္ ေပးႏိုင္မည္ ျဖစ္ပါသည္။

          ဥပေဒျပဳေရးတြင္ အမ်ိဳးသမီးမ်ား ပါဝင္လာျခင္းျဖင့္ အမ်ိဳးသမီးေရးရာ အခြင့္အေရးမ်ား၊ ရပိုင္ခြင့္မ်ား၊ နစ္နာခြင့္မ်ားကို ေဖာ္ထုတ္တင္ျပခြင့္ ပိုမိုရရွိလာႏိုင္မည္ ျဖစ္သည့္အျပင္ အမ်ိဳးသမီးမ်ား၏ အခြင့္အေရးကို အမွန္တကယ္အေျခခံသည့္ ဥပေဒမ်ားကို အတည္ျပဳျပ႒ာန္းႏိုင္မည့္ အခြင့္အလမ္းမ်ား ပိုမိုရရွိႏိုင္မည္ ျဖစ္ပါသည္။ ထို႔ျပင္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားအတြက္ နယ္ပယ္က႑တိုင္းတြင္ ထည့္သြင္းစဥ္းစားေပးသည့္ အေၾကာင္းရပ္မ်ားကို သက္ဆိုင္ရာ ဥပေဒမ်ားတြင္ ထည့္သြင္းစဥ္းစားႏိုင္ေရးအတြက္ အမ်ိဳးသမီးလႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္မ်ားကိုယ္တိုင္ တင္ျပေဆြးေႏြး လာႏိုင္သည့္ အခြင့္အလမ္းေကာင္းမ်ား ရရွိလာေစမည္ ျဖစ္ပါ သည္။

က်ားမတန္းတူ အခြင့္အေရးႏွင့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး

ကၽြန္ေတာ္တို႔သည္ မ်က္ေမွာက္အေျခအေနတြင္ စစ္ပြဲမ်ား အဆံုးသတ္ႏိုင္ေရးႏွင့္ ေဒသတြင္းတည္ၿငိမ္ ေအးခ်မ္းမႈ ရရွိေစေရးအတြက္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ႀကိဳးပမ္းေဆာင္ရြက္ခ်က္ ေျခလွမ္းမ်ားကို ေဆာင္ရြက္ေနၾက သည္ကို ေတြ႕ျမင္ရပါသည္။ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကို စဥ္းစားၿပီဆိုပါက စစ္ပြဲမ်ား အဆံုးသတ္ေရးကို စတင္စဥ္းစားမိမည္ ျဖစ္ပါသည္။ စစ္ပြဲမ်ား၊ ပဋိပကၡမ်ားအတြင္း ယင္းတို႔၏ ဆိုးက်ိဳးမ်ားကို အဓိက ထိခို္က္ခံစားရသည့္ သူမ်ားမွာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားႏွင့္ ကေလးသူငယ္မ်ား ျဖစ္ပါသည္။ သူတို႔သည္ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ အားျဖင့္လည္းေကာင္း၊ အျခားေသာ အင္အားသံုး သက္ေရာက္မႈမ်ားျဖင့္လည္းေကာင္း အၾကမ္းဖက္မႈ၏ သားေကာင္မ်ား ျဖစ္သြားလာ တတ္ၾကပါသည္။ အက်ိဳးဆက္အေနျဖင့္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားႏွင့္ ကေလးသူငယ္မ်ားသည္ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ခံစားခ်က္မ်ား ကို ဆိုးရြားစြာရရွိလာရပါသည္။

စစ္ပြဲမ်ားရပ္တန္႔ေရး၊ ေဒသတြင္းတည္ၿငိမ္းမႈႏွင့္ ေဒသတြင္း ၿငိမ္းခ်မ္းေရးတို႔အတြက္ စဥ္းစားၾကသည့္ အခါ အမ်ိဳးသမီးမ်ား ကေလးသူငယ္မ်ား၏ အေရးကိစၥသည္ မျဖစ္မေန ထည့္သြင္းစဥ္းစားရမည္ ကိစၥရပ္ ျဖစ္လာပါသည္။ သူတို႔၏ အသံကို ၿငိမ္းခ်မ္းေရး လုပ္ငန္းစဥ္မ်ားတြင္ မျဖစ္မေန ထည့္သြင္းစဥ္းစားၾကပါမွသာ သူတို႔၏ ထိခိုက္နစ္နာမႈမ်ားႏွင့္ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ဒဏ္ရာ ဒဏ္ခ်က္မ်ားကို မည္ကဲ့သို႔ သက္သာေအာင္ ျဖည္ဆည္း ေပးႏိုင္မည္ကို စဥ္းစားႏိုင္မည္ ျဖစ္ပါသည္။ ထိုသို႔လုပ္ေဆာင္ရာတြင္ အေကာင္းဆံုးေသာ နည္းလမ္း တစ္ခုမွာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ေဆြးေႏြးပြဲမ်ားတြင္ နယ္ပယ္က႑အသီးသီ၌ အမ်ိဳးသမီးမ်ားကို အခ်ိဳးအစား တစ္ရပ္ အေနျဖင့္ ပါဝင္ေစေရး ပင္ျဖစ္ပါသည္။

ထို႔အတြက္ေၾကာင့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ေဆြးေႏြးပြဲမ်ားတြင္ အမ်ိဳးသမီးမ်ား ဦးေဆာင္မႈ က႑မွ ပါဝင္လာေစရန္ လမ္းဖြင့္ေပးျခင္းျဖင့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးတြင္လည္း က်ားမတန္းတူ ေရး အတြက္ အုတ္ျမစ္မ်ား ခ်မွတ္ေပးႏိုင္မည္ ျဖစ္ပါသည္။ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္ကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ရာတြင္ သက္ဆိုင္သူ ဆံုးျဖတ္ပိုင္ခြင့္ ရွိသူမ်ား အေနျဖင့္ တိုင္းရင္းသားအစုအဖြဲ႕မ်ားမွ အမ်ိဳးသမီးကိုယ္စားျပဳမႈကို စနစ္တက်ပါဝင္လာ ေစရန္ ထည့္သြင္းစဥ္းစားေပးရန္ လိုအပ္မည္ျဖစ္ပါသည္။ ဦးစားေပးက႑တစ္ရပ္ အေနျဖင့္ အေလးထား ေဆာင္ရြက္ရန္ လိုအပ္လွပါသည္။ သို႔မွသာ သက္ဆိုင္သူ အားလံုးပါဝင္သည့္၊ က်ားမတန္းတူညီမွ်မႈကို အေျခခံသည့္ ေဆြးေႏြးပြဲမ်ား ျဖစ္ေပၚလာႏိုင္မည္ ျဖစ္ပါသည္။

လက္ရွိအေျခအေနျဖင့္ ဆက္စပ္စဥ္းစားမည္ ဆိုပါက ျမန္မာႏိုင္ငံသည္ အစိုးရသစ္၏ မူဝါဒႏွင့္ အညီ ၂၁ရာစု ပင္လံုညီလာခံႀကီး က်င္းပရန္ ျပင္ဆင္ေနၾကသည့္ အခ်ိန္ ျဖစ္သည့္အားေလ်ာ္စြာ အစုအဖြဲ႕အသီးသီးမွ ကိုယ္စားျပဳသည့္ အမ်ိဳးသမီးမ်ား၏ ပူးေပါင္းပါဝင္မႈကို အားေပးျမွင့္တင္ျခင္းျဖင့့္ ယင္းတို႔၏ ခံစားခ်က္၊ အႀကံျပဳ ခ်က္မ်ားကို ဂရုျပဳစဥ္းစားျခင္း၊ ေဆြးေႏြးၾကေစျခင္းျဖင့္ က်ား၊မ တန္းတူညီမွ်မႈကို အေျခခံသည့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ညီလာခံႀကီး ျဖစ္ေစရန္ ေဆာင္ရြက္သင့္ပါသည္။

ေလ့က်င့္သင္တန္းေပးျခင္းႏွင့္ စြမ္းေဆာင္ရည္ ျမွင့္တင္ျခင္း

က်ားမတန္းတူညီမွ်မႈအေၾကာင္း ေျပာၾကဆိုၾကၿပီ ဆိုပါက စြမ္းေဆာင္ရည္ျမွင့္တင္ေရး ကိစၥသည္ ဦးစား ေပး ေဆြးေႏြးၾကရမည့္ ကိစၥတစ္ခု ျဖစ္လာပါသည္။ က်ားမတန္းတူေရးအတြက္ အစီအစဥ္ အစီအမံမ်ား ခ်မွတ္ ရာတြင္ အမ်ိဳးသမီးမ်ား အေနျဖင့္ က႑အသီးသီးတြင္ ပါဝင္ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ရန္အတြက္ ၎တို႔အား သက္ဆိုင္ရာ ကၽြမ္းက်င္မႈ အလိုက္ အရည္အခ်င္းျမွင့္တင္ေပးျခင္း၊ အားနည္းခ်က္မ်ားကို ဝိုင္းဝန္းျဖည့္ဆည္းေပးျခင္းမ်ား လိုအပ္လ်က္ရွိေနပါသည္။ စြမ္းေဆာင္ရည္ဟူသည္ အသိပညာႏွင့္ အေတြ႕အႀကံဳ ေပါင္းစပ္ေပးမွသာ ျဖစ္ေပၚ လာႏိုင္သည္ျဖစ္ရာ တစ္ဖက္က သက္ဆိုင္ရာ နယ္ပယ္အလိုက္လိုအပ္ေသာ အသိပညာ၊ ဗဟုသုတမ်ား ျဖည့္ဆည္းေပးျခင္းႏွင့္ အတူ၊ အျခားတစ္ဖက္ကလည္း လုပ္ငန္ခြင္တြင္ လက္တြဲေခၚယူကာ၊ ဝိုင္းဝန္းကူညီၾက ရင္းျဖင့္ တန္းတူညီမွ်သည့္ လူ႔ေဘာင္တစ္ရပ္ ျဖစ္ေစေရးကို အေလးထားေဆာင္ရြက္ရမည္ ျဖစ္ပါသည္။

အမ်ိဳးသမီးမ်ား၏ အခန္းက႑ကို အားေပးျမွင့္တင္ျခင္း

          ကမာၻႀကီးတြင္ အမ်ိဳးသား၊ အမ်ိဳးသမီးမ်ား ယွဥ္တြဲေနထိုင္ၾကသည္ ျဖစ္ရာ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး၊ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး အစရွိသည့္ အေရးအရာ ကိစၥရပ္တိုင္းကို အမ်ိဳးသားမ်ားႏွင့္ သီးသန္႔သာ သက္ဆိုင္သည့္ ကိစၥအျဖစ္ စဥ္စားရႈျမင္၍ မရဘဲ အမ်ိဳးသမီးမ်ား အပါအဝင္ အျခားေသာ အစုအဖြဲ႕အသီးသီး၏ အေျခအေန၊ ယင္းတို႔၏ အသံ၊ ရႈျမင္ခ်က္ႏွင့္ ကိုယ္စားျပဳမႈမ်ားကို ပါထည့္သြင္း စဥ္းစားျခင္း၊ ၎တို႔၏ ပူးေပါင္းပါဝင္ကိုယ္စားျပဳမႈကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ျခင္းျဖင့္ အမ်ိဳးသမီး မ်ား၏ အေရးပါမႈကို အေလးထားစဥ္းစားရန္ လိုအပ္ပါသည္။

ယခုေနာက္ပိုင္းတြင္ က်ားမတန္းတူေရးကို ေနရာတိုင္းတြင္ ထည့္သြင္းစဥ္းစားလာၾကသည္ျဖစ္ရာ နယ္ပယ္ အသီးသီးတြင္ က်ားမေရးရာ ကိစၥရပ္မ်ားကို အထူးကိစၥရပ္ တစ္ခု အေနျဖင့္ အေလးထား ေဆာင္ရြက္ ရန္ လိုအပ္လာပါသည္။ Gender Mainstreaming အေနျဖင့္ နယ္ပယ္က႑အသီးသီးမွ တာဝန္ရွိသူမ်ား အေန ျဖင့္လည္း မူဝါဒမ်ား ခ်မွတ္ရာတြင္ ေသာ္လည္းေကာင္း၊ အခ်ိဳးက်ကိုယ္စားျပဳမႈဆိုင္ရာ ကိစၥရပ္မ်ားကို ေဆာင္ ရြက္ရာတြင္ ေသာ္လည္းေကာင္း အမ်ိဳးသမီးမ်ား၏ အခန္းက႑၊ အမ်ိဳးသမီးမ်ား၏ ပါဝင္မႈမ်ားကို မျဖစ္မေန ထည့္သြင္းစဥ္းစားေပးရန္ လိုအပ္လ်က္ရွိေနပါသည္။

          ကၽြန္ေတာ္တို႔သည္ ေျပာင္းလဲဖို႔အခ်ိန္တန္ၿပီဟူေသာ ေၾကြးေၾကာ္သံႏွင့္အညီ ဒီမိုကေရစီ အေျပာင္းအလဲဲကို အဆင့္ဆင့္တက္လွမ္းေနၿပီ ျဖစ္ရာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ လူ႔ေဘာင္ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းအေနျဖင့္လည္း အမ်ိဳးသမီးမ်ား အေပၚထားရွိေသာ အျမင္မ်ားလည္း ေျပာင္းလဲရန္ လိုအပ္ေနၿပီ ျဖစ္ပါသည္။ အမ်ိဳးသမီးမ်ားအား အမ်ိဳးသားမ်ားႏွင့္ တန္းတူရင္ေဘာင္တန္း လုပ္ကိုင္ႏိုင္ရန္ အခြင့္အလမ္းမ်ား ဖန္းတီးေပးျခင္းျဖင့္ က်ားမတန္းတူ ညီမွ်ေရးကိုို အေျချပဳေသာ ဒီမိုကေရစီ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး ေျခလွမ္းမ်ားကို စတင္တက္လွမ္းၾကပါစို႔ဟု တိုက္ တြန္း အႀကံျပဳလိုက္ရပါသည္။